Calpis là một trong những thức uống quen thuộc và được yêu thích tại Nhật Bản, gây ấn tượng bởi màu trắng sữa đặc trưng cùng hương vị chua dịu, ngọt thanh và cảm giác sảng khoái khi thưởng thức. Từ những chai Calpis truyền thống đến các phiên bản đóng chai tiện lợi, thức uống này đã trở thành một dấu ấn thú vị trong văn hóa ẩm thực “xứ sở hoa anh đào”.
Calpis (còn được gọi là Calpico tại một số thị trường quốc tế) là một trong những thức uống có lịch sử lâu đời và được yêu thích tại Nhật Bản. Sản phẩm gây ấn tượng bởi màu trắng đục đặc trưng, hương thơm dịu nhẹ cùng sự kết hợp hài hòa giữa vị chua thanh của sữa lên men và vị ngọt dễ chịu. Trải qua hơn một thế kỷ phát triển, Calpis không chỉ trở thành thức uống giải khát quen thuộc mà còn gắn liền với đời sống và ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ người Nhật.

Calpis chính thức được giới thiệu ra thị trường Nhật Bản vào ngày 7/7/1919, đánh dấu sự xuất hiện của một trong những sản phẩm đồ uống lên men từ sữa đầu tiên tại quốc gia này. Thời điểm đó, các vấn đề liên quan đến dinh dưỡng, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt canxi trong chế độ ăn uống, đang được quan tâm. Sữa và những sản phẩm chế biến từ sữa vì thế được đánh giá cao nhờ giá trị dinh dưỡng. Việc phát triển một loại thức uống có nguồn gốc từ sữa, dễ bảo quản và thuận tiện khi sử dụng đã mở ra hướng đi mới cho ngành công nghiệp đồ uống Nhật Bản.

Đằng sau sự ra đời của Calpis là quá trình nghiên cứu của Mishima Kaiun, người sáng lập thương hiệu, cùng Kataoka Yoshizō, giám đốc nhà máy đầu tiên. Cả hai quan tâm đến khả năng ứng dụng vi khuẩn axit lactic trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống. Trước đó, Mishima từng phát triển một sản phẩm mang tên Daigomi, được chế biến từ sữa tách kem và vi khuẩn axit lactic, nhưng chưa đạt được thành công thương mại như kỳ vọng. Bước ngoặt xuất hiện khi Kataoka thử trộn Daigomi với đường trong một ống nghiệm rồi để hỗn hợp trong vài ngày. Thành phẩm thu được có vị chua ngọt dễ chịu, gợi mở ý tưởng phát triển một loại thức uống mới. Từ thử nghiệm này, công thức Calpis dần được hoàn thiện và chính thức ra mắt vào năm 1919.
Tên gọi “Calpis” cũng mang câu chuyện thú vị, thể hiện sự kết hợp giữa kiến thức dinh dưỡng và cảm hứng văn hóa. Theo cách giải thích phổ biến, từ “Cal” được lấy từ “calcium” (canxi), còn “Pis” bắt nguồn từ “Sarpis”, một thuật ngữ có nguồn gốc tiếng Phạn gắn với hệ thống năm hương vị trong triết học Phật giáo. Ở một số quốc gia nói tiếng Anh, sản phẩm được gọi là Calpico thay vì Calpis. Nguyên nhân thường được nhắc đến là cách phát âm “Calpis” có thể khiến người nghe liên tưởng đến một cụm từ không mấy dễ chịu trong tiếng Anh. Việc điều chỉnh tên gọi giúp thương hiệu tránh những hiểu lầm không mong muốn khi tiếp cận người tiêu dùng quốc tế.

Một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất của Calpis là thiết kế bao bì với nền trắng và những chấm bi xanh đặc trưng. Ý tưởng ban đầu được lấy cảm hứng từ hình ảnh Dải Ngân hà trong truyền thuyết Tanabata, lễ hội truyền thống Nhật Bản diễn ra vào ngày 7/7 hằng năm. Đây cũng chính là ngày Calpis được giới thiệu lần đầu tiên. Thiết kế ban đầu sử dụng những chấm trắng trên nền xanh, gợi liên tưởng đến các vì sao lấp lánh giữa bầu trời đêm. Về sau, thương hiệu đảo ngược cách phối màu, chuyển sang những chấm xanh trên nền trắng. Kiểu trang trí mới tạo cảm giác tươi sáng, trẻ trung và dễ nhận diện, đồng thời giúp Calpis duy trì bản sắc riêng giữa thị trường đồ uống ngày càng đa dạng.
Để tạo nên hương vị đặc trưng, Calpis sử dụng sữa, men và các chủng vi khuẩn axit lactic trong quá trình lên men. Trước tiên, sữa được tách bớt chất béo rồi phối trộn với các thành phần lên men theo công thức riêng. Hỗn hợp được ủ trong điều kiện kiểm soát để hình thành vị chua dịu và hương thơm đặc trưng. Khi quá trình lên men đạt đến giai đoạn phù hợp, đường được bổ sung để điều chỉnh vị ngọt, sau đó hỗn hợp tiếp tục trải qua những công đoạn chế biến cần thiết nhằm hoàn thiện sản phẩm. Sự kết hợp giữa vị chua hình thành tự nhiên trong quá trình lên men và vị ngọt hài hòa chính là yếu tố tạo nên nét riêng của Calpis.

Calpis truyền thống thường được bán dưới dạng dung dịch cô đặc, người dùng cần pha thêm nước trước khi thưởng thức. Cách sử dụng này cho phép điều chỉnh độ đậm nhạt tùy theo sở thích, đồng thời dễ dàng kết hợp với đá lạnh hoặc các nguyên liệu khác. Bên cạnh đó, thương hiệu còn phát triển nhiều sản phẩm pha sẵn đóng chai, đóng lon và đóng hộp tiện lợi. Ngoài hương vị nguyên bản, thị trường Nhật Bản còn có những phiên bản trái cây như nho, xoài, đào, dâu tây và táo, đáp ứng sở thích đa dạng của người tiêu dùng. Một số dòng sản phẩm đặc biệt cũng được giới thiệu theo mùa hoặc từng thị trường phân phối.
Do được chế biến từ sữa tách béo, Calpis có đặc điểm khác với nhiều loại đồ uống từ sữa nguyên kem. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi sản phẩm Calpis đều có hàm lượng chất béo hoặc năng lượng thấp, bởi thành phần dinh dưỡng còn phụ thuộc vào lượng đường và công thức của từng phiên bản. Thức uống này có thể cung cấp một lượng canxi cùng một số dưỡng chất có nguồn gốc từ sữa, nhưng không nên xem là nguồn bổ sung dinh dưỡng chính hay sản phẩm thay thế sữa. Người quan tâm đến lượng đường và năng lượng nạp vào nên kiểm tra thông tin dinh dưỡng trên bao bì, đặc biệt đối với các phiên bản pha sẵn có hương vị trái cây.

Không chỉ được uống trực tiếp, Calpis còn là nguyên liệu linh hoạt trong văn hóa ẩm thực và pha chế của Nhật Bản. Vào mùa hè, thức uống này thường được kết hợp với đá bào Kakigori, tạo nên món tráng miệng mát lạnh với vị chua ngọt nhẹ nhàng. Khi thêm trái cây tươi, kem hoặc các loại topping, món đá bào càng trở nên hấp dẫn. Calpis cũng có thể được pha cùng soda, nước trái cây hoặc đá viên để tạo ra những thức uống sảng khoái. Trong một số công thức tráng miệng, sản phẩm được sử dụng để tạo hương vị cho kem, thạch, bánh và các món sữa chua. Ngoài ra, tính axit nhẹ của đồ uống lên men đôi khi còn được tận dụng trong những công thức ướp thịt sáng tạo, tuy nhiên cần điều chỉnh lượng đường và gia vị để món ăn không quá ngọt.
Sức hấp dẫn của Calpis còn nằm ở mối liên hệ lâu dài với đời sống thường nhật của người Nhật. Đối với nhiều người, thức uống này gợi nhớ đến những ngày hè thời thơ ấu, khi cả gia đình cùng pha một bình Calpis mát lạnh để thưởng thức hoặc mang theo trong những chuyến dã ngoại. Hình ảnh chai nước màu trắng với họa tiết chấm bi đã trở nên quen thuộc trong các cửa hàng tiện lợi, siêu thị và nhiều địa điểm bán đồ uống trên khắp Nhật Bản. Trong văn hóa đại chúng, Calpis cũng thường gắn với hình ảnh tuổi trẻ, sự tươi mát và những khoảnh khắc thư giãn. Bao bì đặc trưng cùng lịch sử lâu đời khiến sản phẩm xuất hiện trong nhiều hình ảnh quảng bá, nội dung mạng xã hội và một số tác phẩm giải trí Nhật Bản.
Một điều thú vị khác là ngày 7/7 tại Nhật Bản còn được biết đến với tên gọi “Calpis no Hi”, tức Ngày Calpis. Ngày kỷ niệm này được lựa chọn bởi Calpis chính thức ra mắt vào ngày 7/7/1919, đồng thời đây cũng là dịp diễn ra lễ hội Tanabata theo lịch phổ biến tại nhiều địa phương Nhật Bản. Tanabata bắt nguồn từ truyền thuyết Ngưu Lang – Chức Nữ, kể về đôi tình nhân chỉ có thể gặp nhau một lần mỗi năm bên dòng Ngân hà. Vào dịp này, người Nhật thường viết điều ước lên những mảnh giấy nhỏ gọi là Tanzaku rồi treo lên cành tre trang trí. Sự trùng hợp giữa ngày ra mắt sản phẩm và lễ hội truyền thống đã tạo nên mối liên hệ thú vị, đồng thời lý giải cảm hứng Dải Ngân hà trong thiết kế bao bì Calpis.

Ngày nay, sau hơn 100 năm kể từ khi xuất hiện, Calpis vẫn giữ được vị trí riêng nhờ hương vị đặc trưng, lịch sử lâu đời và khả năng thích ứng với thị hiếu hiện đại. Từ loại thức uống cô đặc được pha chế tại nhà, sản phẩm đã phát triển thành nhiều dòng đóng chai tiện lợi với hương vị đa dạng, có mặt tại nhiều thị trường quốc tế. Đối với người Nhật, Calpis không đơn thuần là nước giải khát mà còn gợi nhắc đến những ký ức thân quen và nét văn hóa ẩm thực được duy trì qua nhiều thế hệ. Với du khách quốc tế, thưởng thức một chai Calpis lạnh trong hành trình khám phá Nhật Bản là trải nghiệm đơn giản nhưng thú vị, giúp cảm nhận thêm một khía cạnh gần gũi trong đời sống thường ngày của người dân địa phương.
Khi có dịp đến Nhật Bản, du khách có thể dễ dàng tìm mua Calpis tại các cửa hàng tiện lợi, siêu thị hoặc quầy bán đồ uống. Hãy thử phiên bản nguyên bản để cảm nhận vị chua ngọt đặc trưng, sau đó khám phá thêm những hương vị trái cây hoặc cách pha chế cùng đá lạnh và soda. Một thức uống giản dị nhưng chứa đựng câu chuyện hơn một thế kỷ chắc chắn sẽ góp thêm trải nghiệm đáng nhớ cho hành trình du lịch Nhật Bản cùng Viet Viet Tourism.

