Từng là một doanh trại quân sự mang dấu ấn lịch sử, Gillman Barracks ngày nay đã khoác lên mình diện mạo hoàn toàn khác, trở thành một trong những không gian nghệ thuật đương đại độc đáo của Singapore. Giữa những dãy nhà cổ phủ màu thời gian, các phòng trưng bày, tác phẩm nghệ thuật và sự kiện sáng tạo cùng hòa quyện, tạo nên một điểm đến vừa lạ mắt, vừa giàu cảm hứng, nơi quá khứ và nghệ thuật hiện đại gặp nhau đầy thú vị.
Gillman Barracks là một trong những điểm đến đặc biệt dành cho những du khách muốn khám phá một Singapore khác biệt – nơi lịch sử, kiến trúc thuộc địa, không gian xanh nhiệt đới và nghệ thuật đương đại cùng tồn tại trong một quần thể độc đáo. Từ một doanh trại quân sự được xây dựng dưới thời thuộc địa Anh, nơi đây đã trải qua một hành trình chuyển mình đầy thú vị để trở thành khu nghệ thuật đương đại nổi tiếng của Singapore, quy tụ các phòng trưng bày quốc tế, không gian sáng tạo, nhà hàng, quán cafe và nhiều hoạt động văn hóa. Sự tương phản giữa những công trình mang dấu ấn quân sự xưa cũ với các tác phẩm nghệ thuật táo bạo, giàu tính thử nghiệm đã tạo nên một bầu không khí rất riêng, khiến Gillman Barracks trở thành điểm dừng chân đáng chú ý trên bản đồ nghệ thuật của “Đảo quốc Sư Tử”.
Lịch sử của Gillman Barracks bắt đầu từ năm 1936, khi khu phức hợp được xây dựng để phục vụ quân đội Anh đang đồn trú tại Singapore. Công trình được đặt theo tên của Tướng Webb Gillman, một sĩ quan cấp cao của Quân đội Anh. Toàn bộ khu vực khi ấy không chỉ đơn thuần là nơi đóng quân mà được quy hoạch như một cộng đồng quân sự tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các tòa nhà doanh trại, khu nhà dành cho quân nhân đã kết hôn cùng gia đình, khu vực sinh hoạt chung và những cơ sở phục vụ vui chơi, giải trí. Các công trình được xây dựng chủ yếu nhằm phục vụ Tiểu đoàn 1 của Trung đoàn Middlesex, trong bối cảnh Singapore được người Anh xem là một vị trí chiến lược quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Đế quốc Anh tại Châu Á.
Những năm tháng yên bình của Gillman Barracks nhanh chóng bị đảo lộn khi Thế chiến II lan rộng đến Đông Nam Á. Sau khi quân Nhật tiến xuống bán đảo Malaya, Singapore trở thành mục tiêu quan trọng và cuối cùng thất thủ vào tháng 2/1942. Gillman Barracks cùng khu vực xung quanh trở thành một trong những địa bàn diễn ra những trận chiến cuối cùng trước khi quân Anh đầu hàng. Những dấu tích của giai đoạn này khiến khu vực mang trong mình một lớp ký ức lịch sử đặc biệt, bởi đây không chỉ là một doanh trại quân đội mà còn từng chứng kiến những thời khắc đầy biến động của Singapore trong chiến tranh.
May mắn thay, phần lớn các công trình của Gillman Barracks vẫn tồn tại sau chiến tranh. Khi người Anh trở lại Singapore vào tháng 9/1945, khu vực tiếp tục được sử dụng cho mục đích quân sự. Ngay cả sau khi Singapore giành được độc lập, Gillman Barracks vẫn giữ vai trò quan trọng trong lĩnh vực quốc phòng và từng được Lực lượng Vũ trang Singapore sử dụng làm cơ sở huấn luyện cho lực lượng quân nhân quốc gia. Chính quá trình sử dụng liên tục này đã giúp quần thể công trình duy trì được nhiều đặc điểm kiến trúc và không gian nguyên bản, tạo nên nền tảng để Gillman Barracks sau này được bảo tồn và tái sử dụng theo một hướng hoàn toàn mới.
Bước ngoặt lớn đến vào đầu thế kỷ XXI, khi Singapore bắt đầu đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp sáng tạo và xây dựng vị thế như một trung tâm nghệ thuật của khu vực. Những doanh trại cũ tại Gillman Barracks được nhìn nhận không chỉ như di sản kiến trúc mà còn như một nguồn tài nguyên không gian có giá trị cho nghệ thuật và văn hóa. Sau quá trình cải tạo, khu vực chính thức được ra mắt vào tháng 9/2012 như một khu nghệ thuật đương đại quy mô lớn, quy tụ các phòng trưng bày nghệ thuật quốc tế, không gian dành cho nghệ sĩ, cơ sở nghiên cứu cùng nhiều dịch vụ văn hóa và ẩm thực. Đây là một bước chuyển đổi rất đáng chú ý: những nơi từng phục vụ quân đội giờ trở thành không gian để nghệ thuật, sáng tạo và giao lưu văn hóa phát triển.
Điều khiến Gillman Barracks hấp dẫn ngay từ khi bước vào là sự kết hợp giữa kiến trúc lịch sử và cảnh quan nhiệt đới. Những dãy nhà thấp, mặt tiền mang dấu ấn thuộc địa, hành lang, cửa sổ và những khoảng sân rộng vẫn gợi nhớ về quá khứ quân sự của khu vực. Thế nhưng thay vì cảm giác nặng nề của một doanh trại cũ, không gian hiện tại lại khá thoáng đãng và thư thái nhờ những hàng cây xanh, thảm cỏ và những lối đi yên tĩnh. Các phòng trưng bày được bố trí trong những công trình cũ, khiến du khách có cảm giác đang bước qua một lớp thời gian: bên ngoài là kiến trúc của quá khứ, còn bên trong là những tác phẩm nghệ thuật đầy tính thử nghiệm của thế giới đương đại.
Gillman Barracks từng quy tụ nhiều phòng trưng bày quốc tế và địa phương đáng chú ý, tạo nên một hệ sinh thái nghệ thuật đa dạng. Trong số đó có những tên tuổi như Sundaram Tagore Gallery, ARNDT và Mizuma Gallery, bên cạnh các không gian nghệ thuật gắn với Singapore như FOST Gallery và Yavuz Gallery. Các phòng trưng bày mang đến nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau, từ hội họa, điêu khắc, nhiếp ảnh đến sắp đặt, nghệ thuật ý niệm và những thực hành đa phương tiện. Chính sự đa dạng ấy khiến mỗi chuyến ghé thăm Gillman Barracks có thể mang đến một trải nghiệm khác nhau, bởi các triển lãm liên tục được thay đổi và cập nhật.
Trong không gian nghệ thuật này, du khách có cơ hội bắt gặp tác phẩm của cả những nghệ sĩ đã nổi tiếng trên thế giới lẫn các nghệ sĩ trẻ đang tìm kiếm tiếng nói riêng. Những cái tên từng được giới thiệu tại các phòng trưng bày trong khu vực bao gồm: Ai Weiwei, Gilbert & George, Yayoi Kusama, Sebastião Salgado cùng nhiều nghệ sĩ đến từ châu Á và các khu vực khác. Bên cạnh những tác phẩm đã tạo dựng được vị thế trên thị trường nghệ thuật quốc tế, Gillman Barracks còn dành không gian cho các nghệ sĩ mới nổi, qua đó tạo ra sự đối thoại giữa những tên tuổi established và những tiếng nói mới. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp khu nghệ thuật giữ được tinh thần cởi mở, liên tục đổi mới thay vì trở thành một không gian trưng bày mang tính cố định.
Một điểm nhấn quan trọng trong lịch sử nghệ thuật của Gillman Barracks là NTU Centre for Contemporary Art Singapore (NTU CCA Singapore), trung tâm nghệ thuật đương đại thuộc Nanyang Technological University. Trong thời gian hoạt động tại Gillman Barracks, NTU CCA từng phát triển một mô hình kết hợp giữa triển lãm, chương trình nghệ sĩ lưu trú và nghiên cứu, tạo nên một môi trường để nghệ sĩ, học giả, nhà nghiên cứu và công chúng gặp gỡ, trao đổi ý tưởng. Trung tâm đặc biệt chú trọng đến các thực hành nghệ thuật thử nghiệm và những cuộc đối thoại có tính phản biện, góp phần đưa Gillman Barracks trở thành một địa điểm không chỉ để “xem nghệ thuật” mà còn để suy nghĩ, tranh luận và khám phá những vấn đề của xã hội đương đại.
Đối với du khách không chuyên về nghệ thuật, Gillman Barracks cũng không phải là một nơi quá khó tiếp cận. Điều thú vị nhất ở đây chính là sự tự do khi khám phá. Không cần phải hiểu hết ý nghĩa của từng tác phẩm, du khách vẫn có thể quan sát màu sắc, hình khối, chất liệu, cách nghệ sĩ sử dụng không gian và tự hình thành cảm nhận của riêng mình. Một bức tranh có thể khiến người xem liên tưởng đến một câu chuyện, một tác phẩm sắp đặt có thể khiến họ tò mò về cách nó được tạo ra, trong khi một tác phẩm nghệ thuật ý niệm đôi khi lại đặt ra những câu hỏi không có câu trả lời duy nhất. Chính sự cởi mở ấy khiến chuyến tham quan Gillman Barracks trở thành một hành trình khám phá hơn là một buổi “học nghệ thuật”.
Sau khi dành thời gian tham quan các phòng triển lãm, du khách có thể nghỉ chân tại những nhà hàng, quán cà phê và quán bar từng hoạt động trong khu phức hợp. Ẩm thực ở đây góp phần hoàn thiện trải nghiệm, giúp Gillman Barracks không chỉ là nơi dành cho những người yêu nghệ thuật mà còn là điểm hẹn thư giãn. The Naked Finn từng được biết đến với phong cách hải sản tối giản và chú trọng chất lượng nguyên liệu, trong khi Red Baron từng mang đến không khí thân thiện với đồ ăn bình dân, cà phê và bia thủ công. Timbre từng là một địa điểm đáng chú ý vào buổi tối với iPzza, Cocktail và những chương trình nhạc sống của các nghệ sĩ địa phương. Tuy nhiên, hệ thống nhà hàng và dịch vụ tại Gillman Barracks đã thay đổi theo thời gian, vì vậy, du khách nên kiểm tra thông tin hoạt động hiện tại trước chuyến đi.
Một trong những hoạt động từng làm nên sức hút riêng của Gillman Barracks là Art After Dark – chuỗi sự kiện nghệ thuật diễn ra vào buổi tối, thường kết hợp việc kéo dài thời gian mở cửa của các phòng trưng bày với âm nhạc, trình diễn nghệ thuật, hoạt động tương tác và các gian hàng ẩm thực tạm thời. Khi màn đêm buông xuống, những dãy nhà thuộc địa khoác lên một diện mạo khác, ánh sáng từ các phòng trưng bày hòa cùng âm nhạc và dòng người tạo nên bầu không khí sống động hơn rất nhiều so với ban ngày. Đây từng là dịp để công chúng gặp gỡ nghệ sĩ, khám phá những triển lãm mới và trải nghiệm nghệ thuật theo cách gần gũi, cởi mở hơn.
Art After Dark cũng từng được tổ chức trong khuôn khổ những sự kiện nghệ thuật lớn của Singapore, đặc biệt là Singapore Art Week vào tháng 1. Những dịp như vậy biến Gillman Barracks thành một điểm tụ hội của nghệ sĩ, nhà sưu tập, người làm nghệ thuật và những du khách yêu văn hóa. Các chương trình có thể xoay quanh nhiều chủ đề từ nghệ thuật thị giác, thiết kế, âm nhạc đến văn chương, đồng thời kết hợp nhiều hình thức trình diễn và trải nghiệm tương tác. Đây chính là tinh thần khiến Gillman Barracks khác biệt so với một bảo tàng truyền thống: nghệ thuật ở đây không chỉ nằm yên sau lớp kính mà có thể xuất hiện trong âm nhạc, không gian, ánh sáng, cuộc trò chuyện và những hoạt động cộng đồng.
Với những người yêu nhiếp ảnh, Gillman Barracks cũng là một điểm đến khá thú vị. Những bức tường cũ, mái ngói, hành lang dài, cửa sổ mang phong cách thuộc địa, hàng cây nhiệt đới và các tác phẩm nghệ thuật đương đại tạo nên sự tương phản thị giác rất đẹp. Chỉ cần đi bộ chậm rãi qua các dãy nhà, du khách đã có thể tìm thấy nhiều góc chụp mang vẻ vừa cổ điển vừa hiện đại. Đặc biệt, vào những thời điểm có triển lãm hoặc sự kiện nghệ thuật, không gian còn trở nên giàu màu sắc hơn bởi các tác phẩm sắp đặt, ánh sáng và hoạt động sáng tạo.
Điều đáng quý nhất của Gillman Barracks nằm ở câu chuyện tái sinh của một di sản. Một khu doanh trại được xây dựng cho quân đội Anh trước Thế chiến II, từng chứng kiến những ngày tháng chiến tranh, tiếp tục được sử dụng bởi quân đội Singapore sau khi đất nước độc lập, cuối cùng lại trở thành một trung tâm nghệ thuật đương đại. Quá trình chuyển đổi ấy cho thấy cách Singapore tận dụng những công trình lịch sử để tạo ra những giá trị mới mà không nhất thiết phải xóa bỏ hoàn toàn dấu vết của quá khứ. Những bức tường cũ vẫn kể câu chuyện của thời gian, trong khi các tác phẩm nghệ thuật bên trong lại mở ra những suy nghĩ về hiện tại và tương lai.
Ngày nay, Gillman Barracks là một điểm đến phù hợp cho những du khách muốn tạm rời khỏi vẻ hào nhoáng của Marina Bay, Orchard Road hay những khu trung tâm đông đúc để tìm một Singapore chậm rãi, xanh và giàu tính sáng tạo hơn. Một buổi tham quan có thể bắt đầu bằng việc đi bộ giữa những dãy nhà lịch sử, tiếp tục với việc khám phá một hoặc vài phòng trưng bày, dừng lại thưởng thức cà phê hoặc bữa ăn, rồi kết thúc bằng một sự kiện nghệ thuật nếu đúng thời điểm. Chính sự kết hợp giữa lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và đời sống đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho nơi này.
Gillman Barracks vì thế không chỉ đơn giản là một khu nghệ thuật đương đại. Đó là câu chuyện về cách một không gian từng gắn với chiến tranh và quân đội được chuyển hóa thành nơi nuôi dưỡng sáng tạo; nơi những công trình cũ không bị lãng quên mà được trao cho một đời sống mới. Giữa màu xanh nhiệt đới của Singapore, các tác phẩm nghệ thuật liên tục thay đổi, những phòng trưng bày không ngừng kể những câu chuyện mới, còn những dãy nhà lịch sử vẫn âm thầm đứng đó như chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Nếu có dịp du lịch Singapore, Gillman Barracks chắc chắn là điểm đến đáng để dành vài giờ khám phá, đặc biệt với những ai yêu nghệ thuật, lịch sử, kiến trúc và muốn cảm nhận một diện mạo Singapore khác biệt, sâu lắng và đầy cảm hứng.