Ẩm thực Hy Lạp không chỉ là sự kết hợp hài hòa giữa các nguyên liệu tươi ngon mà còn phản ánh văn hóa, lịch sử và truyền thống lâu đời của quốc gia Địa Trung Hải này. Cùng Viet Viet Tourism khám phá ẩm thực Hy Lạp bằng việc thưởng thức 3 món ăn đặc trưng: Souvlaki, Moussaka, Feta.
Ẩm thực Hy Lạp nổi tiếng với sự cân bằng giữa hương vị đậm đà và sự tươi ngon từ các nguyên liệu tự nhiên. Đặc trưng của ẩm thực tại quốc gia này là việc sử dụng nhiều dầu ô liu, các loại thảo mộc như oregano, húng quế và những loại rau củ tươi như cà chua, ớt chuông, và hành tây.
Các món ăn từ hải sản, thịt cừu và dê cũng rất phổ biến, với các món nổi tiếng như Souvlaki và Moussaka. Phô mai Feta, sữa chua Hy Lạp và bánh mì Pita là những thành phần không thể thiếu, tạo nên sự phong phú và đa dạng cho bữa ăn. Đặc điểm của ẩm thực Hy Lạp còn là sự đề cao tính cộng đồng, khi món ăn thường được chia sẻ trong các bữa tiệc gia đình, mang đậm văn hóa đoàn kết.
Souvlaki – Một hương vị của Hy Lạp
Souvlaki là một trong những món ăn đường phố được yêu thích nhất của Hy Lạp. Cho dù thưởng thức khi đang di chuyển hay tại một quán rượu truyền thống, món ăn đơn giản nhưng ngon miệng này là món ăn nhất định phải thử.
Từ “Souvlaki” đơn giản có nghĩa là “thịt xiên nướng”. Thịt được dùng để nướng thông thường là thịt bò, cừu hoặc cá nhưng được ưa chuộng nhất vẫn là thịt bò vì có vị ngọt tươi, khi nướng lên sẽ vô cùng hấp dẫn. Thịt sau khi chín vàng đều sẽ được xiên que hoặc gói trong chiếc bánh mì Pita mềm thơm, phết thêm muối, dầu olive để tăng hương vị, ăn kèm cùng nước sốt Tzatziki và Salad để giữ được vị tươi ngon cho món thịt hấp dẫn bậc nhất này.
Souvlaki có nguồn gốc sâu xa trong lịch sử Hy Lạp. Người Hy Lạp cổ đại thường nướng những miếng thịt nhỏ trên xiên trên lửa, một kỹ thuật tương tự như những gì chúng ta thấy ngày nay. Các nhà khảo cổ học thậm chí còn tìm thấy thiết bị nướng từ thế kỷ XVII trước Công nguyên trong nền văn minh Minoan.
Trong thời kỳ Byzantine, một món ăn tương tự có tên “Obeliskos” được người dân trên khắp đế chế ưa chuộng. Tuy nhiên, món souvlaki hiện đại, như chúng ta biết, đã trở nên phổ biến vào thế kỷ XX khi những người bán hàng rong bắt đầu bán nó ở các thành phố của Hy Lạp. Kể từ đó, nó đã trở thành món ăn được yêu thích trên toàn quốc.
Souvlaki có nhiều dạng khác nhau tùy theo vùng miền và sở thích cá nhân. Cách phổ biến nhất để thưởng thức món này là:
- Trên một xiên: Thịt nướng, thường là thịt lợn hoặc thịt gà, được phục vụ trên một que gỗ.
- Bọc trong bánh mì Pita: Phiên bản phổ biến nhất bao gồm thịt nướng, cà chua, hành tây, khoai tây chiên và nước sốt Tzatziki được gói trong bánh mì Pita mềm.
- Dưới dạng đĩa: Phục vụ trên đĩa cùng bánh mì Pita, Salad và khoai tây chiên.
Dù được phục vụ theo cách nào thì chìa khóa để có món Souvlaki ngon chính là nguyên liệu tươi và thịt nướng hoàn hảo.
Một trong những điều tuyệt vời nhất về Souvlaki là sự sẵn có của nó. Du khách có thể tìm thấy nó trên hầu hết mọi con phố ở Hy Lạp, cung cấp các bữa ăn nhanh và ngon miệng. Xem thịt chín trên vỉ nướng, ngửi mùi khói và cắn miếng đầu tiên của một chiếc bánh mì Pita ấm áp đầy hương vị là một trải nghiệm Hy Lạp đích thực.
Người dân địa phương thường kết hợp Souvlaki với bia lạnh hoặc nước ngọt, khiến đây trở thành bữa ăn hoàn hảo cho bất kỳ dịp nào. Cho dù ăn sau một ngày dài ở bãi biển, trong khi đi dạo trong thành phố hay vào đêm khuya sau một buổi tối vui vẻ, Souvlaki luôn là lựa chọn tuyệt vời.
Athens, Thessaloniki và mọi hòn đảo Hy Lạp đều có những địa điểm phục vụ món Souvlaki nổi tiếng riêng. Một số nhà hàng đã phục vụ món này trong nhiều thập kỷ, giữ gìn truyền thống trong khi cung cấp các biến thể mới. Thử Souvlaki từ những nơi khác nhau là một phần thú vị!
Moussaka – Món ăn đậm đà bản sắc ẩm thực Hy Lạp
Moussaka là sự tổng hòa hương vị của nhiều nguyên liệu, từ cà tím thái lát, thịt (bò/heo/cừu) băm nhuyễn, hành, bơ, trứng, sữa, phô mai và gia vị đi kèm, đem nướng trong lò và ăn cùng nước sốt cay thơm lừng.
Theo nhiều chuyên trang ẩm thực quốc tế, ẩm thực Hy Lạp có nhiều nét giao thoa với ẩm thực vùng Trung Đông, dễ dàng nhận thấy chính là món Moussaka nổi tiếng. Ngoài Hy Lạp, ở các nước láng giềng như: Thổ Nhĩ Kỳ, Bulgaria và các nước vùng Balkan cũng xuất hiện nhiều phiên bản của Moussaka. Đây là lý do vẫn còn nhiều tranh cãi xoay quanh xuất xứ của món ăn này.
Mặc dù rất nhiều biến thể xuất hiện từ các lãnh thổ vùng Trung Đông, nhiều phiên bản từ món có thịt đến cả món thuần chay, công thức Moussaka được tạo ra bởi người Hy Lạp vẫn nghiễm nhiên trụ vững trước thách thức vị giác của nhiều chuyên gia ẩm thực và thực khách khắp nơi trên thế giới, để được định danh là Moussaka chính hiệu.
Trải qua quá trình phát triển cùng thời gian, dù là Moussaka của người dân bản địa cũng đã có những thay đổi về nguyên liệu và mùi vị để hòa nhập với ẩm thực hiện đại. Thành phần trong món ăn có thể khác nhau tùy vào nơi phục vụ, song món Moussaka trứ danh Hy Lạp thường có sự góp mặt của những nguyên liệu sau:
- Cà tím: Dù có rất nhiều phiên bản Moussaka khác nhau nhưng trong mọi trường hợp, cà tím chiên là thành phần chắc chắn không thể thiếu.
- Thịt băm: Trước đây, công thức Moussaka của người Hy Lạp dùng thịt cừu như một nguyên liệu tạo hương vị đặc trưng. Nhưng để món ăn này dễ dàng tiếp cận với đại đa số thực khách, nhiều đầu bếp đã dùng thịt bò và thịt heo để thay thế. Dù là loại thịt nào, nguyên tắc cơ bản vẫn là thịt băm nhuyễn và tẩm ướp với gia vị.
Ngoài nguyên liệu cốt yếu, Moussaka phải tuân thủ nguyên tắc sắp đặt. Thay vì trộn lẫn với nhau, các nguyên liệu trong món ăn này được xếp xen kẽ thành từng lớp. Dưới cùng là cà tím chiên, tiếp theo là thịt băm, phía trên tiếp tục là cà tím hoặc các nguyên liệu phụ tùy khả năng sáng tạo của đầu bếp.
Moussaka cổ điển ở Hy Lạp tương đối dày vì họ xếp nhiều lớp cà tím thái mỏng, nhiều lớp thịt và hành băm nhuyễn, nên khá “nặng nề” so với Moussaka ở Thổ, phần lớn là cà tím và chỉ có một ít thịt băm cho có hương vị. Trong các phiên bản Moussaka khác, người ta cho thêm phô mai để tạo vị béo thơm, có nơi thêm cả mì ống để thực khách no bụng.
Chiếc bánh nướng này có vị ngọt tự nhiên từ cà tím và hành tây, vị béo thơm của thịt bò băm và phô mai kéo sợi, cùng với mùi đặc trưng của các gia vị thảo mộc sẽ hòa quyện vào nhau, tạo nên sự bùng nổ vị giác cho thực khách.
Cách dùng Moussaka không quá cầu kỳ, du khách có thể thoải mái sử dụng thìa hoặc nĩa xắn nhỏ từng phần hoặc ăn trực tiếp. Ngon nhất là thưởng thức cùng rượu vang Hy Lạp, loại vang có mùi gỗ thông ngọt dịu, thơm nồng mà mát lạnh.
Moussaka được xếp thành từng lớp, chỉ cần xắn dọc và thưởng thức là du khách sẽ không bỏ lỡ bất kỳ tầng hương vị nào của món ăn này. Hương thơm tổng hòa từ nhiều loại nguyên liệu và gia vị lôi cuốn đến khó cưỡng.
Phô mai Feta – Tinh hoa ẩm thực Hy Lạp
Phô mai Feta là loại phô mai nổi tiếng xuất xứ từ Hy Lạp. Chỉ những thành phẩm được sản xuất từ một vài vùng đất nhất định của vương quốc này mới được công nhận đạt tiêu chuẩn và được dán nhãn phô mai feta do đã được nhận chứng chỉ bảo hộ xuất xứ POD. Sở dĩ loại phô mai này đặc biệt như vậy là do chúng được sản xuất từ sữa của những con cừu hoặc dê được chăn thả hoàn toàn tự nhiên. Môi trường tại những vùng này cũng là một yếu tố quan trọng mang lại hương vị độc đáo, không thể lẫn vào đâu của phô mai Feta.
Được biết, loại phô mai “đặc biệt” này có một lịch sử lâu đời, bắt nguồn từ Hy Lạp cổ đại. Theo các ghi chép lịch sử, Feta đã được sản xuất từ thời Homer, khoảng thế kỷ VIII trước Công nguyên. Tên gọi “Feta” bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “fetta”, có nghĩa là “lát” hoặc “miếng”, ám chỉ cách cắt phô mai thành từng miếng nhỏ để bảo quản.
Phô mai Feta có màu trắng tươi, mềm, được làm từ sữa cừu hoặc hỗn hợp sữa cừu và sữa dê (tối đa 30% sữa dê). Sữa có thể được tiệt trùng hoặc không, nhưng hầu hết các nhà sản xuất hiện nay đều sử dụng sữa tiệt trùng. Nếu sử dụng sữa tiệt trùng, một loại vi sinh vật khởi đầu được thêm vào để thay thế những loại có sẵn tự nhiên trong sữa thô bị tiêu diệt trong quá trình tiệt trùng. Những sinh vật này là cần thiết để tạo ra độ chua và hương vị.
Khi sữa tiệt trùng nguội đến khoảng 35°C, rennet được thêm vào và casein được để đông lại. Sau đó, sữa đông được nén chặt được cắt nhỏ và cho vào khuôn đặc biệt hoặc túi vải để nước sữa chảy ra. Sau vài giờ, sữa đông đủ cứng để cắt nhỏ và ướp muối; độ mặn cuối cùng sẽ đạt khoảng 3%, khi sữa đông muối được cho vào (tùy thuộc vào nhà sản xuất và khu vực của Hy Lạp) trong các bình kim loại hoặc thùng gỗ và để ngâm trong vài ngày.
Sau khi quá trình muối khô của pho mát hoàn tất, quá trình ủ hoặc làm chín trong nước muối (dung dịch muối 7% trong nước) mất vài tuần ở nhiệt độ phòng và thêm tối thiểu 2 tháng nữa trong môi trường có độ ẩm cao được làm lạnh – như trước đây, trong thùng gỗ hoặc bình kim loại, tùy thuộc vào nhà sản xuất (quá trình ủ thùng truyền thống hơn được cho là mang lại hương vị độc đáo). Sau đó, các thùng chứa được vận chuyển đến các siêu thị, nơi pho mát được cắt và bán trực tiếp từ thùng chứa; hoặc các khối có trọng lượng chuẩn được đóng gói trong các cốc nhựa kín với một ít nước muối.
Phô mai Feta khô tương đối nhanh ngay cả khi để trong tủ lạnh. Nếu bảo quản lâu hơn một tuần, nên ngâm trong nước muối hoặc sữa có pha chút muối.
Khi đã thành phẩm, phô mai Feta có vị mặn, chua nhẹ, và có thể có vị gắt tùy thuộc vào thời gian ngâm trong nước muối.
Trong ẩm thực Hy Lạp, phô mai Feta là một nguyên liệu đa dụng, có thể được sử dụng trong nhiều món ăn khác nhau:
- Món khai vị: Feta thường được dùng trong các món khai vị như Salad Hy Lạp (Greek salad), kết hợp với cà chua, dưa chuột, ô liu, và dầu ô liu.
- Món chính: Feta có thể được nướng, chiên, hoặc dùng làm nhân cho bánh Spanakopita (bánh rau chân vịt).
- Món tráng miệng: Feta có thể được kết hợp với mật ong và quả óc chó để tạo thành một món tráng miệng độc đáo.
- Pizza và bánh mì: Feta là một loại phô mai phổ biến để rắc lên Pizza hoặc bánh mì.
Souvlaki, Moussaka, Feta không chỉ là những món ăn, mà còn là một phần của văn hóa Hy Lạp. Đơn giản, ngon miệng và đầy lịch sử, đây vẫn là những món ăn mang tính biểu tượng nhất của Hy Lạp. Ghé thăm Hy Lạp trong hành trinh du lịch Châu Âu cùng Viet Viet Tourism, du khách đừng bỏ qua cơ hội trải nghiệm hương vị độc đáo của các món đặc sản này nhé! Chúc du khách có một chuyến đi vui vẻ và đầy thú vị!