Nhắc đến vang Pháp, rất có thể hình ảnh đầu tiên du khách nghĩ đến sẽ là vang đỏ Bordeaux. Những cái tên như: Château Margaux, Château Pétrus hay Saint-Émilion là một số đại diện tiêu biểu làm nên tên tuổi của vang Pháp trên trường quốc tế qua bao thập kỷ, góp phần tạo dựng cho Bordeaux thương hiệu “thủ phủ rượu vang thế giới”.
GIỚI THIỆU RƯỢU VANG BORDEAUX
1. Sơ lược về vùng sản xuất rượu vang Bordeaux
Rượu vang Bordeaux (phát âm: “Bơ-đô”) là tên gọi chung cho bất kỳ loại rượu vang nào được sản xuất tại vùng Bordeaux, một khu vực làm rượu vang rộng lớn và nổi tiếng bậc nhất thế giới, nằm ở phía Tây Nam nước Pháp. Với hơn 120.000 hecta vườn nho, Bordeaux – một trong những cái nôi rượu vang đầu tiên ở Pháp – trở thành một trong những khu vực sản xuất rượu vang lớn nhất ở Pháp và trên thế giới.
Hầu hết sản lượng rượu vang Bordeaux đều tập trung vào các loại rượu vang để bàn hàng ngày, gồm rượu vang đỏ, trắng và hồng, mặc dù được biết đến nhiều nhất với sản phẩm đóng chai được phân loại theo bảng xếp hạng Growth.
Hầu hết các vườn nho của Bordeaux đều nằm xung quanh Sông Garonne, giúp điều hòa khí hậu chung của khu vực. Mỗi năm, có hơn 700 triệu chai rượu vang Bordeaux được sản xuất ra thị trường.
Đối với những người quan tâm đến lịch sử, chắc hẳn đã biết sau cuộc hôn nhân của Vua Henry II nước Anh (1154 – 1189) với Nữ công tước Eleanor xứ Aquitaine (1137 – 1204) vào thế kỷ XII, giao thương Bordeaux đã trở nên thịnh vượng hơn bao giờ hết.
Rượu vang Bordeaux vì thế cũng được xuất khẩu sang Anh và được giới quý tộc Anh ưa chuộng. Cho đến thế kỷ XVII cùng với việc mở rộng cảng và mở các tuyến thương mại quốc tế, rượu vang Bordeaux dần trở thành vùng chuyên cung cấp rượu vang lớn nhất cho giới quý tộc Châu Âu bấy giờ.
Chính bởi chất lượng rượu và sản lượng rượu, Bordeaux là thủ đô rượu vang thế giới. Bordeaux có khoảng 14.000 nhà sản xuất rượu vang địa phương, cung cấp cho thị trường thế giới khoảng 700 triệu chai rượu vang hàng năm.
2. Phân loại rượu vang Bordeaux
Cũng như các vùng khác của nước Pháp, Bordeaux phân loại chất lượng rượu vang theo hệ thống Appellation d’Origine Protégée. Những chai rượu vang phân loại theo AOP thường được đặt tên kèm theo vùng sản xuất.
Hiện có 60 tên gọi rượu vang khác nhau và hơn 8.500 nhà sản xuất rượu vang Bordeaux. Không giống như Burgundy, nơi các nhà sản xuất rượu gọi nơi sản xuất rượu của họ là domain, các nhà máy rượu có trụ sở tại Bordeaux thường sử dụng từ châteaux (chẳng hạn như: Château Brane-Cantenac, Château Grand Puy Lacoste).
Nếu theo phân loại màu sắc, rượu vang Bordeaux màu đỏ được xem là quyền lực nhất nơi đây, mặc dù vùng này cũng là nơi sản xuất rượu vang trắng đáng kinh ngạc. Loại rượu vang trắng khô, giòn được lên men từ Sauvignon Blanc và / hoặc Sémillon, và một số loại rượu vang tráng miệng ngon nhất thế giới được sản xuất theo tên gọi Sauternes và Barsac. Sauternes và các vùng lân cận của nó như Barsac, Cadillac,… nằm dọc theo một phần đặc biệt trũng của sông Garonne. Sương mù buổi sáng khiến những cây nho trắng trồng nơi đây phát triển một loại nấm có tên là Botrytis. Loại nấm này làm nho teo lại và ngọt hơn, tạo nên một trong những loại rượu vang trắng ngọt nhất thế giới.
Bordeaux cũng là nơi sản xuất rượu vang sủi với số lượng lớn, được gọi là Crémant de Bordeaux. Những loại rượu vang này được sản xuất từ một số ít nho trắng của vùng và được sản xuất theo phương thức truyền thống. Rosés cũng được sản xuất rộng rãi trong khu vực, từ màu hồng nhạt đến màu đỏ sẫm và gần đỏ. Rượu vang Mallot được lên men từ Merlot và Cabernet Franc, kết hợp với những gia vị bí truyền của gia tộc Olivier ở vùng Bordeaux, được xem là một trong các loại rượu vang sủi truyền thống phổ biến nhất người dân Bordeaux.
3. Các loại nho chính dùng làm rượu vang Bordeaux
Có 6 loại nho chính được sử dụng trong sản xuất rượu vang đỏ Bordeaux là Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc, Petit Verdot, Malbec và Carmenere.
Kể từ tháng 7/2019, Marselan, Touriga Nacional, Castets và Arinarnoa cũng được phép sử dụng trong các hỗn hợp rượu vang Bordeaux.
Hầu hết rượu vang Bordeaux những vùng thuộc Bờ trái sông Garonne sẽ có ít nhất 70% Cabernet Sauvignon, trong khi rượu vang Bờ phải sông Garonne thường được tạo thành từ ít nhất 70% Merlot. Những loại rượu vang này được biết đến với tuổi đời hàng thập kỷ trong hầm rượu, nhờ vào lượng axit cao, chất tannin nổi bật (rượu vang đỏ) và kết cấu đặc biệt.
Sauvignon Blanc và Sémillon là hai loại nho trắng chính được sử dụng trong sản xuất rượu vang trắng (cả khô và ngọt). Muscadelle, Sauvignon Gris, Ugni Blanc, Colombard, và một số giống ít được biết đến khác cũng được trồng, mặc dù với số lượng ít hơn nhiều.
4. Blend – nghệ thuật pha trộn tinh tế trong rượu vang Bordeaux
Điểm đặc trưng nhất của rượu vang Bordeaux chính là nghệ thuật pha trộn (blend). Thay vì chỉ sử dụng một giống nho duy nhất (single varietal), các nhà làm vang Bordeaux thường kết hợp nhiều giống nho khác nhau để tạo ra chai vang cuối cùng. Phương pháp này mang lại sự cân bằng, phức tạp và tính nhất quán cho rượu qua các niên vụ, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi một giống nho gặp khó khăn do thời tiết, đảm bảo chất lượng ổn định.
Rượu vang Bordeaux được coi là hình mẫu của nghệ thuật pha trộn. Sự kết hợp tinh tế giữa các giống nho như: Cabernet Sauvignon và Merlot không chỉ tạo ra sự hài hòa về tannin, axit và hương vị mà còn là cách để thích nghi với sự biến động của khí hậu, đảm bảo chất lượng đồng đều qua từng vụ nho và mang đến những trải nghiệm hương vị đa tầng.
5. Kỹ thuật ủ gỗ sồi (Oak Aging) – nâng tầm hương vị và cấu trúc
Việc ủ trong thùng gỗ sồi là một phần không thể thiếu trong quy trình làm rượu vang Bordeaux, đặc biệt là với các dòng vang cao cấp. Quá trình này không chỉ làm mềm tannin thô ráp, ổn định màu sắc mà còn bổ sung các hương vị phức hợp như vani, gia vị (đinh hương, quế), cafe, hoặc mùi bánh mì nướng (toast) từ gỗ sồi mới. Thời gian ủ có thể kéo dài từ 12 đến 24 tháng, hoặc thậm chí lâu hơn đối với các chai Grand Cru, giúp vang phát triển thêm chiều sâu và khả năng lão hóa.
6. Terroir – tinh thần đất đai Pháp trong mỗi giọt vang Bordeaux
Khái niệm “terroir” được thể hiện rõ nét nhất ở Bordeaux. Terroir là sự tổng hòa của các yếu tố tự nhiên (khí hậu, thổ nhưỡng, địa hình) và con người (kỹ thuật canh tác, truyền thống làm vang) tại một vùng đất cụ thể, tạo nên đặc tính độc đáo cho rượu vang của vùng đó. Mỗi tiểu vùng, thậm chí mỗi vườn nho ở Bordeaux, đều có terroir riêng biệt, mang đến hương vị và phong cách đặc trưng không thể nhầm lẫn.
7. Sắc màu rượu vang Bordeaux
Bordeaux nổi tiếng nhất là rượu vang đỏ. Rượu vang của vùng rất đa dạng, có thể là những chai vang tuyệt hảo hoặc tầm tầm, cổ điển hoặc đầy sự đột phá. Bordeaux không những phá bỏ các giới hạn về hương vị để cung cấp rượu cho người tiêu dùng, vùng cũng làm thỏa mãn sự mong đợi của cả những người yêu thích dự trữ rượu.
Dù là loại tuyệt hảo hoặc phổ thông, bất kỳ chai vang nào của Bordeaux cũng đều đáp ứng đủ các yêu cầu khắt khe về chất lượng. Chỉ cần mở nắp chai, hương thơm nồng đượm sẽ khiến cho du khách không thể không nếm thử một lần. Chất rượu sánh lại bám trên thành ly, sắc đỏ quyến rũ của rượu, vị chát rất khẽ trên đầu lưỡi, sau đó là vị ngọt tràn trong khoang miệng sẽ khiến cho du khách không thể chối từ.
Bên cạnh đó, Bordeaux cũng rất nổi tiếng với rượu vang trắng. Rượu vang trắng Bordeaux có 2 phong cách chính là phong cách rượu vang hoa quả thanh nhẹ và phong cách đậm đà, sánh mịn.
8. Nồng độ cồn của rượu vang Bordeaux
Nồng độ cồn của rượu vang Bordeaux thường dao động từ 12% đến 14,5%. Tuy nhiên, một số loại vang đặc biệt có thể có nồng độ cao hơn, lên tới 15%.
- Phổ biến: Hầu hết rượu vang Bordeaux nằm trong khoảng 12-14%.
- Các loại khác: Một số chai vang Bordeaux cao cấp hơn, đặc biệt là các dòng Bordeaux Superieur, có thể có nồng độ cao hơn, lên đến 14,5%.
- Xu hướng: Một số loại vang Bordeaux đặc biệt, như vang được làm từ nho khô, có thể có nồng độ cao hơn nữa, lên tới 15%.
KINH NGHIỆM UỐNG RƯỢU VANG BORDEAUX
1. Chuẩn bị trước khi uống
Nhiệt độ: Để rượu vang Bordeaux ở nhiệt độ 16-18°C khi phục vụ, vì đây là nhiệt độ lý tưởng để hương vị được cân bằng và phát huy trọn vẹn. Phục vụ ở nhiệt độ này giúp tannin mềm mại, hương thơm phong phú và tránh được cảm giác gắt do quá nóng hoặc bị nhạt nhòa khi quá lạnh.
Decanting: Rượu vang đỏ Bordeaux cần được rót ra bình decant (bình thở) và để “thở” ít nhất 30 phút để rượu thoát hương thơm và bung tỏa vị ngon nhất.
Ly: Để thưởng thức rượu vang đỏ Bordeaux, người ta sử dụng loại ly có kiểu dáng cao, bầu ly lớn, và miệng ly rộng để tối ưu hóa sự tiếp xúc của rượu với không khí, giúp hương vị và tannin dịu lại. Ly thủy tinh cao cấp từ các thương hiệu như Ocean, Lucaris rất phổ biến, có dung tích lớn khoảng 595-770ml và thiết kế hiện đại (có thể có những nét vát sắc cạnh tạo cảm giác hiện đại và mạnh mẽ, hoặc thiết kế thanh lịch, sang trọng).
2. Cách thưởng thức
Nhìn ngắm ly rượu: Một chai rượu vang 750ml rót được 6 ly vang, lượng rượu vang trong mỗi ly thường chiếm 1/3 ly (khoảng từ 100 – 150ml/1 ly), và những chiếc ly pha lê mỏng trong suốt sẽ giúp việc quan sát màu sắc, độ sánh cũng như độ kết dính của rượu vang tốt hơn những chiếc ly thủy tinh thông thường. Nếu có thể hãy xem thông tin nhãn trên chai vang du khách uống làm từ giống nho gì, niên vụ của chai vang, được làm bởi nhà sản xuất rượu vang nào,... Như vậy du khách có thể đánh giá tổng quan về loại rượu vang mà du khách chuẩn bị thưởng thức. Đối với những loại vang đỏ cao cấp để lâu năm, chất lượng vẫn hoàn hảo (loại này rất hiếm và rất đắt) thì thường có màu đỏ nâu, những loại thông dụng và ít năm hơn thường có màu đỏ ruby.
Lắc nhẹ ly rượu: Khi đã cầm ly rượu vang Bordeaux trên tay, đừng vội uống ngay lập tức như các loại rượu thông thường. Hãy cầm chắc chắn thân ly và lắc nhẹ ly cho rượu sóng sánh trong ly, thao tác này giúp rượu bộc lộ hương thơm một cách tối ưu nhất. Và du khách hãy luôn ghi nhớ một nguyên tắc – hạn chế tiếp xúc với khu vực bầu của ly, hãy cầm ở thân và đế ly để hạn chế nhiệt độ từ lòng bàn tay ảnh hưởng tới hương vị của rượu vang.
Ngửi hương thơm: Sau khi rượu được lắc nhẹ sánh lên thành ly và từ từ trôi xuống, du khách hãy ghé mũi vào miệng ly để ngửi và cảm nhận hết hương thơm đặc trưng của ly rượu vang Bordeaux. Đây là bước cực kỳ quan trọng để có trải nghiệm thưởng thức trọn vẹn nhất.
Nếm, thưởng thức ly rượu: Đây là công đoạn chính để cảm nhận chính xác hương vị của rượu vang Bordeaux. Sau khi nhận biết hương vị, du khách bắt đầu cảm nhận rượu vang Bordeaux bằng vị giác. Hãy để một chút không khí tràn vào miệng cùng với ít một rượu vang, bởi như thế vị rượu sẽ đậm đà hơn rất nhiều. Nhớ là trong bước này du khách chỉ ngậm một chút rượu vang trong vòm miệng thôi nhé! Đôi khi trong những tiệc nếm rượu, du khách sẽ bắt gặp hình ảnh một một người sành rượu mắt lim dim, ngửa cổ ra phía sau. Đừng ngạc nhiên, bởi đó là một cách cảm nhận hương vị rượu vang tốt nhất, hãy để những giọt rượu từ từ lan toả khắp lưỡi trước khi vào cuống họng!
Nhấm nháp dư vị rượu vang Bordeaux: Từ từ mở mắt trong tư thế ngả đầu, du khách có thể cảm nhận, đánh giá được hương vị của rượu vang còn đọng lại sau khi uống. Có thể là vị chát nhẹ, chát nồng hơn hay cũng có thể là vị ngọt khó tả, thoáng nhẹ mà ta không thể nắm bắt. Và cũng chỉ trong bước này, du khách mới thấy hương vị của mật ong, vani, hương vị đặc trưng của cây cỏ thiên nhiên hiện diện trong rượu vang, mùi hương dịu dàng lan tỏa quyện với vị hơi cay nồng.
3. Kết hợp rượu vang Bordeaux và đồ ăn
Kết hợp rượu vang Bordeaux với ẩm thực phụ thuộc vào loại rượu vang (đỏ, trắng, ngọt) và hương vị của món ăn. Rượu vang Bordeaux đỏ đậm như Cabernet Sauvignon hợp với thịt đỏ nướng, món hầm, thịt thú săn và phô mai cứng. Rượu vang trắng khô kết hợp với các món cá, hải sản, thịt gia cầm và phô mai. Rượu vang ngọt như Sauternes lại là người bạn tuyệt vời của gan ngỗng và phô mai xanh.
Lưu ý khi kết hợp:
- Cân bằng hương vị: Chọn món ăn có hương vị tương xứng với độ đậm đà của rượu để tránh lấn át hoặc làm mất đi hương vị của nhau.
- Cấu trúc món ăn: Món ăn đặc và nặng sẽ hợp với rượu vang đậm đà; món ăn nhẹ nhàng sẽ hợp với rượu vang thanh lịch.
- Độ ngọt của rượu: Với các món tráng miệng, rượu vang nên có vị ngọt hơn món ăn để tạo nên sự hài hòa.
4. Bảo quản
Nơi lý tưởng: Để bảo quản rượu vang Bordeaux đúng cách, hãy để ở nơi khô ráo, thoáng mát với nhiệt độ ổn định khoảng 12-16°C. Đồng thời, tránh ánh nắng trực tiếp vì ánh sáng có thể làm hỏng hương vị và hạn chế rung lắc. Nút bần cần được giữ ẩm bằng cách đặt chai rượu nằm ngang (trừ khi là nắp vặn).
Ly và dụng cụ: Việc úp ngược ly thủy tinh để bảo quản là cách làm tốt để tránh trầy xước và hư hỏng, đặc biệt là để ngăn bụi bẩn tích tụ bên trong, giúp ly luôn sạch sẽ và sẵn sàng sử dụng. Để đạt được hiệu quả tốt nhất, hãy đảm bảo ly được úp trên giá treo ngược, có lỗ thoát nước để không khí lưu thông tốt.
Rượu vang Bordeaux là đại diện cho tinh thần nước Pháp: tỉ mỉ, sang trọng và không ngừng đổi mới. Từ vùng đất huyền thoại với terroir độc đáo, các giống nho được pha trộn tinh tế, hệ thống phân loại phức tạp đến những câu chuyện về các Château lừng danh, mỗi chai vang Bordeaux đều mang trong mình một phần lịch sử và tâm huyết của con người.
Khám phá Bordeaux là một hành trình không ngừng nghỉ, nơi du khách sẽ tìm thấy sự đa dạng vô tận trong hương vị và phong cách. Dù du khách là người mới bắt đầu hay một người sành vang lâu năm, Bordeaux vẫn luôn có những bất ngờ chờ đợi du khách.