Ẩm thực Tây Ban Nha rất đa dạng và phong phú, nổi tiếng với sự kết hợp giữa truyền thống và sự sáng tạo. Các món ăn đặc trưng thường sử dụng nguyên liệu tươi ngon như hải sản, dầu ô liu, và các loại rau củ như khoai tây, cà chua, ớt xanh. Một số món ăn nổi tiếng không thể bỏ qua khi đến Tây Ban Nha bao gồm: Tapas, Paella và thức uống ngọt ngào – Sangria.
TAPAS
“Tapas” theo tiếng Tây Ban Nha là các món ăn khai vị, món ăn chơi thường được dùng với rượu bia. Lịch sử của Tapas cũng khá thú vị. Ẩm thực Tapas gắn liền với lịch sử của đất nước Tây Ban Nha. Một số người cho rằng nó được tạo ra bởi vua Alfonxo X, người thường ăn những bữa phụ nhỏ cùng với rượu vang giữa các bữa chính. Lại có giả thuyết hoàn toàn khác cho rằng Tapas chính là món ăn vặt của những người nông dân sau thời gian lao động vất vả.
Ở Tây Ban Nha, ngoài sự nổi tiếng của rượu vang Tây Ban Nha, rượu Sangria, cơm Paella thì Tapas là một món ăn không thể thiếu trong mỗi bữa ăn. Tapas có thể là đồ ăn lạnh như phô mai trộn dầu ô liu, đồ ăn nguội như xúc xích, giăm bông, thịt hun khói họăc đồ ăn nóng – như các món chiên (mực, cá…). Tapas được chế biến với nhiều gia vị như: tỏi, ớt, ớt bột, thì là, muối, tiêu, nghệ và rất nhiều ô liu.
“Tapas được xem là một phần văn hóa của đất nước Tây Ban Nha, tìm hiểu về ẩm thực Tapas cũng giống như bạn đang tìm hiểu về văn hóa Tây Ban Nha”. Mục đích của Tapas là cung cấp một bữa ăn nhẹ ngon miệng với đồ uống. Tuy Tapas không phải là bữa chính hay món ăn chính, nhưng có nhiều quán bar ở Tây Ban Nha xem Tapas như một phương tiện để thu hút và giữ chân khách hàng của mình. Tapas thường được phục vụ suốt cả ngày và cũng vào buổi tối, do đó, không khó chút nào để du khách thưởng thức Tapas khi đến Tây Ban Nha. Ở Tây Ban Nha, Tapas thường được phục vụ miễn phí ở nhiều quán bar, và cũng có một số quán bar tính phí. Ở các quán bar tính phí cho Tapas, sẽ có một bảng menu sẽ nêu rõ các tùy chọn giá cả khác nhau cho khách lựa chọn. Cách phục vụ món Tapas cũng rất được chú trọng. Những món Tapas thường được bày ra đĩa và đặt lên trên miệng ly rượu vang như một lời nhắc nhở rằng thực khách nên ăn Tapas đã rồi hẵng uống rượu. Tapas thường được phục vụ với bánh mì hoặc que bánh mì nhỏ.
Dưới đây là một số món Tapas điển hình mà du khách sẽ tìm thấy ở Tây Ban Nha:
- Patatas Bravas
Patatas Bravas được phục vụ rộng khắp trên toàn đất nước Tây Ban Nha, tuy nhiên, sự khác biệt về văn hóa vùng miền có rất nhiều ảnh hưởng tới cách món ăn này được phục vụ. Điểm chung của Patatas Bravas đó là khoai tây sẽ được cắt múi cau và chiên trong dầu trước khi được dọn kèm sốt cà chua (ở Burgos) hoặc sốt Aioli (như ở Valencia và vùng Catalonia).
- Esqueixada
Trong ẩm thực Tây Ban Nha, Esqueixada là một món salad kiểu Catalan được làm từ cá tuyết muối sống, đôi khi kết hợp với sốt Romesco, cà chua, hành tây và ô liu đen, đó là lựa chọn mới mẻ cho ngày hè.
- La Bomba
Món ăn ngon trong ẩm thực sáng tạo ở Tây Ban Nha này thực sự được lấy cảm hứng từ những quả bom từ Nội chiến Tây Ban Nha! Bánh mì được làm từ khoai tây, thịt xay và được phục vụ với hai loại nước sốt – một tỏi trắng và nước sốt đỏ đậm đà và cay, tạo thành một món ăn ngon và hấp dẫn.
- Escalivada
Escalivada được làm từ cà tím, ớt đỏ và hành tây nướng trên lửa củi và phủ dầu ô liu, tỏi. Nó có thể được phục vụ nóng hoặc lạnh, thường là trên bánh mì nướng và đôi khi đi kèm với cá cơm.
- Gamba al Ajillo
Với vị trí địa lý chiếm gần trọn bán đảo Iberia, hải sản là một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của Tây Ban Nha, và Gambas al Ajillo là một trong những món ăn hàng đầu tận dụng lợi thế về nguyên liệu đó. Món ăn này gồm những con tôm tươi rói được nấu trong dầu oliu cùng tỏi và ớt.
- Pulpo a la Gallega
Món ăn lấy nguyên liệu chính là bạch tuộc này xuất hiện trên khắp mọi miền của đất nước Tây Ban Nha, từ những cửa hàng Tapas bé nhỏ trong ngõ, cho tới những nhà hàng sang trọng. Với phong cách chế biến vô cùng đơn giản của vùng Galicia, món ăn này vẫn giữ được hương vị tươi ngon của những con bạch tuộc mới được đánh bắt. Món Pulpo a la Gallega thường được phục vụ trên những khay gỗ.
- Calamares a la romana
Món ăn này thường được bắt gặp tại những thành phố ven biển của Tây Ban Nha. Chỉ với nguyên liệu chính là những khoanh mực tươi rói được phủ bột và chiên giòn, du khách đã có một món Tapas vô cùng thơm ngon và chắc chắn hợp khẩu vị.
- Thịt nguội
Thịt nguội đã nấu chín là một món ăn nhẹ rất phổ biến ở Tây Ban Nha và thường được kết hợp với bánh mì. Du khách sẽ tìm thấy tất cả các loại tại cả quán bar Tapas và tại các chợ nông sản, bao gồm giăm bông Tây Ban Nha, fuet, llonganissa và chorizo. Hãy chắc chắn rằng du khách có cơ hội để thử thịt giăm bông Iberia chất lượng tốt nhất – đây là một giống lợn chính gốc từ phía Đông Nam của Tây Ban Nha và được coi là một trong những loại ngon nhất trên thế giới.
- Chorizo al Vino
Chorizo là một loại xúc xích đặc trưng nhất của Tây Ban Nha. Chính vì thế, không có gì ngạc nhiên khi Chorizo al Vino trở thành một trong những món Tapas được ưa chuộng hàng đầu ở Tây Ban Nha. Ở nhiều vùng tại quốc gia này, xúc xích Chorizo được chiên sơ sau đó hầm cùng rượu vang, nhờ đó có cái tên “Chorizo al Vino”. Tuy nhiên, ở một số vùng khác, phần nước hầm lại lấy nguyên liệu chính là Cider.
- La Tortilla Espanola
Tortilla Espanola được coi là món ăn “quốc dân” của Tây Ban Nha. Món ăn tưởng chừng như vô cùng đơn điệu, với ba nguyên liệu chủ đạo là khoai tây, hành tây và trứng, nhưng lại là một trong những món Tapas được ưa chuộng hàng đầu ở Tây Ban Nha, và là một cách nạp năng lượng không thể tuyệt vời hơn cho chuyến du lịch Châu Âu của du khách.
- Queso Manchego
Queso Manchego là một loại phô mát đặc trưng của Tây Ban Nha, được làm từ sữa cừu. Nó có vị hơi mặn và hương thơm đặc trưng. Queso Manchego thường được cắt thành miếng nhỏ và ăn kèm với bánh mì hoặc kẹo.
- Pa amb tomàquet
Pa amb tomàquet còn được gọi là Pa amb tomata hoặc Pa amb tomaca (tất cả đều có nghĩa là “bánh mì với cà chua”). Nó bao gồm bánh mì , có thể nướng hoặc không, với tỏi tùy ý xát lên trên và nêm với dầu ô liu , muối và phủ cà chua tươi xát lên trên. Đôi khi nó được dùng làm vật chứa giăm bông hun khói và các loại thịt hun khói khác.
Món ăn này được coi là một trong những ví dụ điển hình cho chế độ ăn Địa Trung Hải , được coi là công thức nấu ăn truyền thống trên khắp các vùng Catalan và cách chế biến món ăn này đã trở thành nghi lễ mang tính biểu tượng của nền văn hóa Catalan.
Nó thường được dùng riêng như một món ăn nhẹ, như bánh Sandwich hoặc Tapas với bất kỳ bữa ăn nào, từ bữa sáng đến bữa tối.
- Croquetas
Ở mọi quán bar hay nhà hàng tại “xứ sở bò tót”, du khách đều có thể tìm thấy trong thực đơn món Croquetas với rất nhiều loại nhân khác nhau từ thịt, cá cho đến rau. Thế nhưng, những loại Croquetas nổi bật nhất là loại nhân thịt nguội (Croquetas de Jamón) hoặc nhân cá tuyết (Croquetas de Bacalao).
- Gazpacho
Gazpacho là một món súp lạnh xuất xứ từ vùng Andalusia phía Nam Tây Ban Nha. Nguyên liệu chính của món Tapas này các loại rau củ như: tỏi, hành tây, ớt và dưa chuột được xắt nhỏ và trộn với dầu và dấm.
- Pimientos de Padrón
Pimientos de Padrón là các quả ớt xanh nhỏ được chiên và rắc muối. Món này có vị cay nhẹ và thường được ăn kèm với rượu. Đặc biệt, một số quả ớt có thể cay hơn những quả khác, tạo ra một trò chơi may rủi thú vị khi ăn.
PEALLA
“Paella” trong tiếng của vùng Catalan nghĩa là “cái chảo”. Trên thực tế, đây là món cơm chiên thập cẩm với các loại rau quả, thịt hoặc hải sản. Phần lớn khách du lịch quốc tế nhắc đến ẩm thực Tây Ban Nha đều nghĩ ngay đến món cơm Paella. Còn đối với người dân địa phương, nhắc đến món ăn này, họ sẽ nghĩ ngay tới Valencia. Vùng đất nằm bên bờ biển phía Đông của đất nước được coi là cội nguồn của món ăn nức tiếng thế giới này.
Hệ thống thủy lợi do người La Mã phát triển liên tục được cải thiện trong nhiều thế kỷ ở “xứ sở bò tót”, dẫn đến việc gạo trở thành lương thực chính trong chế độ ăn uống của người dân vùng này vào thế kỷ XV. Những bữa ăn khi đó được nấu ngoài trời, quanh hồ Albufera ở Valencia.
Ban đầu, những người nông dân nấu món cơm của mình cùng mọi thứ họ có trong tay, như rau, thịt… Khi sở thích ăn uống của người dân phát triển hơn, người Valencia bắt đầu thêm các loại thịt khác nhau vào món cơm như: thỏ, gà hoặc vịt cùng đậu bơ, ớt bột và nghệ tây. Công thức chủ yếu làm từ thịt này được coi là món Paella chính gốc của người Valencia. Tuy nhiên, sau đó không lâu, các biến thể khác của nó bất ngờ nổi lên như một ngôi sao sáng và nhanh chóng được phổ biến rộng rãi. Một số loại phổ biến bao gồm:
- Paella Valenciana
Là nơi sản sinh ra món Paella, vùng Valencia khẳng định đây là phiên bản nguyên bản và truyền thống nhất của món ăn. Valencian Paella có sự kết hợp đầy hương vị của thịt gà, thỏ và ốc cùng với các loại rau như cà chua, đậu cô ve và atiso. Việc sử dụng gạo Bomba, Saffron và dầu ô liu nguyên chất được trồng tại địa phương đã mang lại hương vị và kết cấu đặc biệt cho món cơm thập cẩm mộc mạc và thịnh soạn này.
- Paella de Marisco
Đến từ các vùng ven biển của Catalonia, Valencia và Andalusia, món Paella de Marisco (Paella hải sản) tôn vinh sự phong phú, giàu có của Biển Địa Trung Hải. Phiên bản này thường có thành phần là nhiều loại hải sản tươi ngon như tôm, trai, nghêu, mực và đôi khi là tôm hùm hoặc cua. Nổi bật với hương vị của tỏi, rau mùi tây và chanh, cơm thập cẩm hải sản mang đến hương vị của biển tuyệt vời.
- Paella Mixta
Là sự lựa chọn phổ biến cho các cuộc tụ họp và lễ kỷ niệm, món Paella Mixta (Paella thập cẩm) kết hợp cả nguyên liệu đất liền và biển để tạo nên một bữa tiệc làm hài lòng người thưởng thức. Ngoài hải sản, món Paella thập cẩm còn kết hợp các loại protein như thịt gà, thỏ và chorizo của Tây Ban Nha, tạo nên một hỗn hợp đầy hương vị của các loại thịt và hải sản. Món Paella thập cẩm rất linh hoạt và dễ ăn, phù hợp với nhiều khẩu vị và các dịp khác nhau.
- Paella de Verduras
Phục vụ cho những người ăn chay và thuần chay, Paella de Verduras (Paella chay) thể hiện sự phong phú của các sản phẩm tươi tốt được tìm thấy ở các khu chợ và khu vườn của Tây Ban Nha. Thành phần chính của biến thể đầy màu sắc này gồm một loạt các loại rau theo mùa như ớt chuông, atisô, đậu Hà Lan, đậu cô ve và cà chua, cùng với các loại thảo mộc và gia vị thơm. Paella chay là một lựa chọn hấp dẫn và bổ dưỡng, làm nổi bật hương vị và kết cấu tự nhiên của các nguyên liệu có nguồn gốc thực vật.
- Arroz Negro
Có nguồn gốc từ các vùng ven biển của Catalonia, Arroz Negro (Paella đen) có màu sắc và hương vị đặc biệt từ mực ống, được thêm vào nước dùng trong khi nấu. Biến thể nổi bật này có các loại hải sản như mực, tôm và trai, cùng với tỏi, hành tây và ớt chuông. Việc bổ sung mực ống giúp cơm có hương vị đậm đà, thơm ngon và tạo ra màu đen ấn tượng, khiến cơm thập cẩm đen trở thành một món ăn thơm ngon và bắt mắt.
- Paella de Montaña
Được tìm thấy ở các vùng miền núi ở Tây Ban Nha, Paella de Montaña phản ánh nền ẩm thực mộc mạc và thịnh soạn của vùng nông thôn. Biến thể này thường có các loại thịt rừng như lợn rừng, thịt nai hoặc thỏ, cùng với các loại rau bổ dưỡng như nấm, đậu răng ngựa và củ cải. Paella de Montaña được nấu từ từ trên ngọn lửa lớn bao trùm quanh chảo, để hương vị hòa quyện và phát triển thành một món ăn đậm đà, sưởi ấm tâm hồn.
- Paella de Bogavante
Được coi là món ngon ở các vùng ven biển, Paella de Bogavante lấy tôm hùm mọng nước làm nguyên liệu chính. Phiên bản sang trọng này thường được dành riêng cho những dịp và lễ kỷ niệm đặc biệt, thể hiện vị ngọt và mềm của thịt tôm hùm cùng với cơm, saffron và hỗn hợp rau. Paella tôm hùm thể hiện bản chất ẩm thực phong phú của Tây Ban Nha.
Tóm lại, các biến thể của Paella mang đến cái nhìn hấp dẫn về hương vị, nguyên liệu và truyền thống ẩm thực đa dạng của Tây Ban Nha. Từ bờ biển Valencia đến vùng núi Castile, mỗi biến thể kể một câu chuyện về nguyên liệu địa phương, di sản văn hóa và niềm tự hào của vùng, khiến Paella trở thành biểu tượng được yêu thích của ẩm thực Tây Ban Nha. Cho dù thưởng thức tại một nhà hàng bên bờ biển, một quán rượu ở vùng nông thôn hay trong sự thoải mái trong nhà bếp của riêng mình, Paella mời du khách thưởng thức hương vị phong phú đặc trưng cho cảnh quan ẩm thực của Tây Ban Nha.
SANGRIA
Sangria – thứ thức uống đặc biệt mà du khách có thể bắt gặp ở khắp các nhà hàng tại Tây Ban Nha. Với sự kết hợp độc đáo và đầy hài hòa giữa rượu đỏ (như Tempranillo hoặc Rioja), nước Soda hoặc nước muối, đường, trái cây tươi (lê, cam, táo, dứa, lựu, dưa hấu,…) và với một công thức riêng biệt, các bartender đã cho ra đời một loại thức uống ngon lành. Thưởng thức Sangria chính là một cách khác để tận hưởng hương vị của rượu vang.
Sangria có hương vị ngọt ngào, trái cây tươi mát và hấp dẫn. Nó thường được thưởng thức trong các buổi tiệc ngoài trời, quán bar và nhà hàng Tây Ban Nha. Sangria là một món đồ uống xã hội, được chia sẻ giữa bạn bè và gia đình. Nó mang đến không chỉ hương vị tuyệt vời mà còn tạo ra một không khí vui tươi và hòa nhã.
Lịch sử của Sangria thực sự khá đơn giản. Vào khoảng hơn 2.000 năm trước, người La Mã đã đi khắp bán đảo Iberia và trồng những vườn nho dọc đường đi. Bởi vì nước vào thời điểm đó không an toàn để uống, nên người ta thường phải pha thêm cồn để diệt bớt vi khuẩn.
Sangrias đầu tiên có khả năng là hỗn hợp rượu, nước, thảo mộc và gia vị được tưới đẫm nước. Người La Mã sẽ thêm bất cứ thứ gì để tiêu diệt vi khuẩn trong nước và để che đi mùi vị vốn có của rượu vang. Tên của loại đồ uống này được bắt nguồn từ từ “sangre” trong tiếng Tây Ban Nha (bản thân nó xuất phát từ tiếng Latinh “sanguis”), hoặc máu, và dùng để chỉ màu đỏ sẫm của loại đồ uống này.
Hầu hết các chuyên gia nghiên cứu về ẩm thực đều đồng ý rằng người Tây Ban Nha đã giới thiệu một số phiên bản của Sangria đến Châu Mỹ vào đầu những năm 1800. Các thông tin được ghi chép lại cho rằng sangria đã được giới thiệu tại Hội chợ Thế giới New York vào năm 1964. Khi đó, Pavilion của Tây Ban Nha phục vụ nó cho khách từ ki-ốt Taberna Madrid. Kể từ đó, người Mỹ đã nhanh chóng đón nhận loại cocktail này của Tây Ban Nha. Và trong những năm gần đây, nhiều quán bar đã bắt đầu phục vụ Sangria như một loại đồ uống đặc trưng cho khách hàng của họ.
Ngày nay, khi nói đến Sangria, người ta thường nghĩ ngay đến một ly nước có sự kết hợp của rượu vang, trái cây và các loại rượu khác. Để nói về độ phổ biến của loại thức uống đầy thú vị này chuyên gia ẩm thực nổi tiếng người Mỹ Penelope Casas đã phải thốt lên rằng: “Sangria là thức uống nổi tiếng và phổ biến nhất Tây Ban Nha”. Và quả thực, Sangria được tìm thấy ở khắp mọi nơi ở “xứ sở bò tót”. Du khách sẽ dễ dàng bắt gặp loại đồ uống này tại bất cứ nhà hàng, quán bar nào ở Tây Ban Nha. Thậm chí, ngay cả tủ lạnh tại nhà của mỗi người dân nơi đây cũng có sẵn Sangria.
Nói thêm về cách thưởng thức Sangria của người Tây Ban Nha. Khi tới một nhà hàng, trước khi bắt đầu vào bữa ăn, mọi người thường thích ngồi ở quầy bar bên ngoài để nhâm nhi một loại đồ uống và một vài món ăn nhẹ nhàng nào đó. Và tất nhiên rồi, ngoài bia thì Sangria là lựa chọn của rất nhiều người, bao gồm cả người dân bản địa và khách du lịch.
Sangria cũng được sử dụng ở nhiều dịp khác nhau. Phổ biến nhất là trong những chuyến dã ngoại, những cuộc gặp gỡ bạn bè hoặc trong các bữa tiệc nướng. Sangria không chỉ giúp làm tăng không khí cho buổi gặp gỡ mà đôi khi còn làm tăng hương vị cho món ăn.
Ngoài Tây Ban Nha, văn hóa cocktail cũng đã phát triển cực kỳ mạnh mẽ ở Mỹ và các quốc gia khác trong những thập kỷ gần đây. Thậm chí, đã có những bài hát được sáng tác để giới thiệu riêng về loại rượu này. Bài hát có tên “Vang Sangria” và được thể hiện bởi Pharrell Williams và Camila Cabello.
Chỉ cần một số dẫn chứng trên cũng đủ thấy được Sangria nổi tiếng như thế nào, đặc biệt nhất là ở hai quốc gia Mỹ và Tây Ban Nha.
Dù tên gọi “Sangria” có nghĩa là “máu”, và để chỉ màu sắc đỏ sẫm của loại đồ uống này nhưng thực chất không phải tất cả Sangria đều được pha chế bởi rượu vang đỏ. Có nhiều phiên bản Sangria khác nhau trên khắp Tây Ban Nha. Có nơi sẽ sử dụng rượu vang trắng, cava, và thậm chí cả rượu táo nhưng mỗi loại sẽ cho ra một hương vị đặc biệt khác nhau. Sangria có thể có nồng độ cồn từ 4-12%.
Khi thưởng thức Sangria, người ta thường dùng cốc lớn có đầy đá và trái cây. Hương vị của trái cây ngâm trong rượu sẽ lan tỏa và tạo nên một cảm giác tươi mát và thư giãn.
Khi thưởng thức Tapas, Paella và Sangria, du khách sẽ được trải nghiệm sự đa dạng và phong phú của ẩm thực Tây Ban Nha. Từ việc chia sẻ những món nhỏ, thưởng thức hương vị đậm đà của Paella và cảm nhận sự mát lạnh của Sangria, du khách sẽ được hòa mình vào không gian xã hội, văn hóa và ẩm thực đặc trưng của Tây Ban Nha. Nếu có dịp được đến Tây Ban Nha trong chuyến du lịch Châu Âu cùng Viet Viet Tourism, du khách đừng bỏ qua cơ hội thưởng thức các món ngon này nhé!