Ẩm thực Bắc Âu thật sự nhạt nhẽo là một nhận định chủ quan, có thể do khác biệt về vị giác và văn hóa. Mặc dù một số món ăn truyền thống có thể không sử dụng nhiều gia vị như ẩm thực Việt Nam, nhưng ẩm thực Bắc Âu hiện đại đã đa dạng hơn, kết hợp nhiều thảo mộc và gia vị mới, và chú trọng vào hương vị tự nhiên của nguyên liệu tươi ngon.
MỘT SỐ LÝ DO KHIẾN ẨM THỰC BẮC ÂU BỊ COI LÀ NHẠT NHẼO
1. Vị giác khác biệt
Vị giác của mỗi người quen với những hương vị khác nhau. Người quen với các món ăn đậm đà gia vị như ẩm thực Việt Nam hoặc Ấn Độ có thể thấy ẩm thực Bắc Âu “nhạt”.
2. Lịch sử bảo quản thực phẩm
Trước khi có các kỹ thuật làm lạnh hiện đại, việc ướp muối, ngâm chua và hun khói là phương pháp bảo quản chính. Các kỹ thuật này thường đòi hỏi sử dụng nhiều muối và dấm, và đôi khi cần các loại gia vị mạnh để át đi mùi vị của các nguyên liệu được bảo quản.
3. Kỹ thuật làm lạnh
Kỹ thuật làm lạnh trong ẩm thực Bắc Âu thường bao gồm các phương pháp truyền thống như xông khói lạnh, sử dụng nhiệt độ thấp để giữ cho thịt cá không bị chín mà chỉ chín ở mức độ nhẹ, đồng thời kết hợp với việc ướp muối và kiểm soát độ ẩm để tăng hương vị và độ ngọt. Ngoài ra, kỹ thuật ủ lạnh hoặc làm lạnh theo phương pháp truyền thống cũng được áp dụng để bảo quản thực phẩm trong môi trường nhiệt độ thấp và độ ẩm kiểm soát, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết lạnh giá của vùng.
Như vậy, khi kỹ thuật làm lạnh phát triển, nguyên liệu tươi trở nên phổ biến hơn, và việc giữ được hương vị gốc của nguyên liệu tươi trở thành một tiêu chí của sự tinh tế.
4. Tập trung vào hương vị gốc
Ẩm thực Bắc Âu hiện đại đặc trưng bởi việc tôn vinh các nguyên liệu tươi ngon, tự nhiên từ rừng và biển, chú trọng vào hương vị nguyên bản, thanh tao thay vì quá cầu kỳ, nhấn mạnh vào cách chế biến tinh tế và cách trình bày đẹp mắt. Các món ăn thường sử dụng hải sản tươi như cá hồi, cá trích, các loại thịt từ săn bắt rừng như tuần lộc, kết hợp với thảo mộc, rau củ theo mùa, tạo nên hương vị nhẹ nhàng và đặc trưng của vùng.
5. Ảnh hưởng lịch sử của gia vị
Gia vị từng rất đắt đỏ và khan hiếm trong lịch sử Châu Âu nói chung, chỉ những người giàu có mới có thể tiếp cận. Vì vậy, các công thức nấu ăn thời xưa thường sử dụng rất ít gia vị hoặc chỉ kết hợp chúng một cách tinh tế với các nguyên liệu chính để không làm mất cân bằng hương vị.
6. Gia vị và thảo mộc dùng trong ẩm thực Bắc Âu
Trong ẩm thực Bắc Âu, các loại thảo mộc và gia vị phổ biến bao gồm hương thảo (rosemary), cỏ xạ hương (thyme), ngò tây (parsley), xô thơm (sage), nguyệt quế (bay leaf), kinh giới (oregano), húng tây (basil), bạc hà (mint). Ngoài ra còn có các gia vị mang tính ấm như quế, đinh hương, hạt nhục đậu khấu và gia vị tạo vị cay như tiêu, ớt paprika.
NHỮNG THAY ĐỔI CỦA ẨM THỰC BẮC ÂU
Ẩm thực Bắc Âu đặc trưng bởi nguyên liệu bản địa, theo mùa và cách chế biến tối giản, tôn trọng hương vị nguyên bản của thực phẩm. Những thay đổi lớn nhất bao gồm sự bùng nổ của New Nordic Cuisine, một làn gió hiện đại hóa ẩm thực truyền thống, kết hợp các món ăn địa phương với kỹ thuật nấu nướng tiên tiến để tạo ra những món ăn độc đáo, lành mạnh và có tính bền vững cao.
1. Bùng nổ ẩm thực New Nordic Cuisine
Bùng nổ ẩm thực New Nordic Cuisine là một phong trào ẩm thực toàn cầu xuất phát từ các nước Bắc Âu vào đầu những năm 2000, tập trung vào việc sử dụng nguyên liệu địa phương, hữu cơ, theo mùa và sự bền vững. Phong trào này, được thúc đẩy bởi bản tuyên ngôn năm 2004, đã tạo ra một nền ẩm thực mới mẻ, sáng tạo và mang tính thẩm mỹ cao, đồng thời nhấn mạnh sự kết hợp giữa thiên nhiên, văn hóa và con người.
Đặc điểm chính của New Nordic Cuisine:
- Tôn vinh các sản phẩm tự nhiên từ vùng Bắc Âu, sử dụng rau củ, trái cây, thảo mộc, cá và thịt theo mùa.
- Chú trọng đến việc sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách có trách nhiệm, giảm thiểu tác động môi trường và hỗ trợ cộng đồng địa phương.
- Kết hợp các kỹ thuật truyền thống và hiện đại để tạo ra những món ăn độc đáo, với cách trình bày tối giản, tinh tế.
- Không chỉ về món ăn mà còn thể hiện trong thiết kế nhà hàng, nội thất, sử dụng các vật liệu tự nhiên như gỗ, da, gốm thủ công và các yếu tố trang trí từ thiên nhiên.
2. Sự đa dạng hóa ẩm thực
Làn sóng nhập cư đã mang đến sự thay đổi lớn cho nền ẩm thực Bắc Âu, giúp các nước Bắc Âu khám phá thêm nhiều loại thảo mộc và gia vị mới, làm phong phú hương vị ẩm thực vốn được cho là nhạt nhẽo.
Thật vậy, trước đây, ẩm thực Bắc Âu chủ yếu sử dụng các nguyên liệu cơ bản như hành tây, muối và tiêu. Làn sóng nhập cư đã giới thiệu nhiều loại thảo mộc và gia vị mới, làm cho các món ăn trở nên hấp dẫn và đa dạng hơn. Và sự du nhập các nguyên liệu mới cũng đã giúp cải thiện tình hình ẩm thực vốn bị nhận xét là nhạt nhẽo. Các món ăn truyền thống có thể được kết hợp với các loại nguyên liệu và gia vị mới, tạo ra những hương vị độc đáo và thú vị hơn, ví dụ như sự kết hợp thịt với mứt ở Thụy Điển.
3. Sáng tạo trong món ăn truyền thống
Để sáng tạo trong các món ăn truyền thống, người dân Bắc Âu đã kết hợp các nguyên liệu đặc trưng như cá hồi, cá trích, thịt tuần lộc, các loại quả mọng, khoai tây, cải bắp, lúa mạch với các kỹ thuật nấu nướng hiện đại hoặc các gia vị quốc tế để tạo ra hương vị mới mẻ, đồng thời giữ lại nét đặc trưng của ẩm thực khu vực như bánh mì lúa mạch, thịt viên, các món hầm, hoặc các món ăn từ sữa chua Skyr. Dưới đây là một số cách sáng tạo món ăn truyền thống Bắc Âu:
- Kết hợp nguyên liệu độc đáo
Cá hồi và cá trích: Thay vì chỉ nướng hoặc muối, hãy thử áp chảo cá hồi với sốt kem việt quất hoặc làm salad cá trích với dầu giấm và các loại rau thơm mới.
Thịt tuần lộc: Kết hợp thịt tuần lộc với sốt từ quả mọng hoặc nướng kèm với khoai tây và các loại thảo mộc Bắc Âu.
Sản phẩm từ sữa: Sử dụng Skyr, một loại sữa chua đặc trưng của Iceland, làm nền cho món tráng miệng, sốt ăn kèm thịt, hoặc thậm chí là món ăn nhẹ.
- Áp dụng kỹ thuật nấu nướng hiện đại
Nướng hoặc áp chảo: Thay vì luộc truyền thống, người ta có thể nướng hoặc áp chảo thịt và cá để giữ trọn hương vị.
Sử dụng kỹ thuật sous-vide: Để đạt được độ chín hoàn hảo cho các loại thịt, đặc biệt là thịt tuần lộc.
- Biến tấu món ăn quen thuộc
Bánh mì Smorrebrod: Thay vì các loại topping truyền thống, người Bắc Âu có thể thử kết hợp với bơ, trứng cá tầm, hoặc rau củ muối chua.
Thịt viên: Làm thịt viên với các loại rau củ xay nhuyễn, gia vị mới, hoặc kết hợp với sốt kem nấm hay sốt cà chua.
Các món hầm: Sửa đổi công thức các món hầm truyền thống bằng cách thêm các loại rau củ khác hoặc sử dụng các loại thảo mộc tươi.
- Sử dụng các loại gia vị quốc tế
Kết hợp các loại thảo mộc Bắc Âu như thì là, hẹ, hoặc các loại quả mọng với gia vị từ các nền ẩm thực khác như gừng, sả, hoặc ớt để tạo ra hương vị pha trộn thú vị.
4. Chế độ ăn lành mạnh
Chế độ ăn lành mạnh ở Bắc Âu tập trung vào các thực phẩm tươi, có nguồn gốc địa phương và theo mùa như cá béo (hồi, trích, thu), rau củ (bắp cải, khoai tây, cà rốt), quả mọng, ngũ cốc nguyên hạt (lúa mạch đen, yến mạch, lúa mạch) và các loại đậu. Chế độ ăn này hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, đường bổ sung và đồ uống có cồn, đồng thời khuyến khích uống nhiều nước. Chế độ ăn này không chỉ mang lại lợi ích sức khỏe tim mạch mà còn hướng tới tính bền vững với môi trường.
TOP 15 MÓN ĂN TIÊU BIỂU TRONG VĂN HÓA ẨM THỰC BẮC ÂU
Người ta thường nói rằng, hãy “ăn như người Bắc Âu”. “Chế độ ăn của người Bắc Âu chú trọng đồ ăn tươi chưa qua chế biến, rau và trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm hữu cơ tại địa phương. Trong các sản phẩm động vật, hải sản tự nhiên được ưa chuộng hơn thịt”, theo chuyên gia dinh dưỡng Maria Marlowe. Với sự nổi tiếng về chế độ ăn lành mạnh, tốt cho sức khoẻ, chắc hẳn mỗi khi du lịch Bắc Âu, ai cũng mong muốn được thưởng thức những món ăn này một lần trong đời.
1. Gravlax, Thụy Điển
Gravlax là một món ăn không thể thiếu trong các bữa tiệc truyền thống ở Thụy Điển. Cá hồi tươi được ướp với muối, đường, thì là và một chút rượu mạnh, sau đó để lên men tự nhiên trong vài ngày. Cách chế biến này giúp cá giữ được độ tươi ngon, mềm mại và có hương vị đặc trưng.
Món cá hồi ướp thường được thái lát mỏng, ăn kèm với bánh mì đen, sốt mù tạt và một chút rau xanh. Sự kết hợp giữa vị béo của cá hồi và hương thơm của thì là mang lại trải nghiệm ẩm thực tuyệt vời cho thực khách. Đây là món ăn được yêu thích không chỉ ở Thụy Điển mà còn phổ biến trong ẩm thực Bắc Âu.
2. Raggmunk, Thụy Điển
Raggmunk được làm từ khoai tây nghiền trộn với bột mì, trứng và sữa, sau đó chiên giòn để tạo nên lớp vỏ ngoài vàng rụm. Món bánh này thường được ăn kèm với thịt xông khói giòn và mứt lingonberry, tạo ra sự cân bằng giữa vị béo, mặn và ngọt.
3. Smörgåstårta, Thụy Điển
Smörgåstårta có sự kết hợp độc đáo giữa bánh sandwich và bánh kem. Thay vì sử dụng kem ngọt, người ta dùng sốt mayonnaise và kem chua để tạo lớp phủ bên ngoài. Bên trong bánh là các lớp nhân phong phú gồm cá hồi, tôm, trứng, dưa leo, thịt nguội và rau xanh.
Món bánh sandwich lạnh này thường xuất hiện trong các dịp lễ, tiệc sinh nhật và họp mặt gia đình. Không chỉ có hương vị thơm ngon, Smörgåstårta còn được trang trí bắt mắt, khiến bất kỳ ai cũng muốn thưởng thức ngay từ cái nhìn đầu tiên.
4. Lutefisk, Na Uy
Lutefisk là món ăn mang đậm dấu ấn của ẩm thực Na Uy, thường được phục vụ vào các dịp lễ và sum họp gia đình. Món này sử dụng cá tuyết khô ngâm trong dung dịch giấm, tạo nên hương vị chua nhẹ và mềm mại đặc trưng. Cá tuyết được bắt từ biển lạnh, sau đó phơi khô và ngâm để làm giảm độ tanh, tạo nên món ăn thơm ngon và hấp dẫn. Khi thưởng thức, cá Lutefisk thường được ăn kèm với nước sốt béo ngậy và khoai tây, mang đến trải nghiệm đậm đà khó quên.
5. Fiskeboller, Na Uy
Cá viên Fiskeboller được làm từ cá thịt trắng như cá tuyết, cá bơn hoặc cá minh thái, đem xay nhuyễn và trộn cùng trứng, bột mì, hành tây, sữa và gia vị. Sau khi được nặn thành viên, cá viên sẽ có kết cấu mềm mịn và hương vị thơm ngọt tự nhiên. Đây là món ăn phổ biến trong gia đình người Na Uy và có thể được kết hợp với nước sốt hoặc ăn cùng khoai tây luộc, tạo nên bữa ăn thanh đạm nhưng hấp dẫn.
6. Farikal, Na Uy
Farikal là món ăn truyền thống của ẩm thực Na Uy với nguyên liệu chính là thịt cừu, bắp cải và hạt tiêu đen, đôi khi có thêm một ít bột mì để làm đặc nước dùng. Món ăn này có vị ngọt béo của thịt cừu, hòa quyện với vị thanh mát của bắp cải và chút cay nhẹ của hạt tiêu. Thịt cừu được nấu kỹ đến mềm, thấm đều gia vị, ăn kèm với khoai tây luộc sẽ tạo nên một bữa ăn ấm áp, phù hợp cho mùa đông lạnh giá. Farikal từng được bầu chọn là món ăn quốc gia của Na Uy vào thập kỷ 1970.
7. Thịt viên Frikadeller, Đan Mạch
Thịt viên Frikadeller là đặc sản hấp dẫn đầu tiên mà du khách không nên bỏ qua nếu muốn khám phá trọn vẹn tinh hoa ẩm thực của Đan Mạch. Loại thịt viên này được biến tấu từ nhiều loại nguyên liệu khác nhau để làm mới hương vị. Tuy nhiên, với Frikadeller truyền thống, người Đan Mạch sẽ sử dụng chủ yếu là thịt bê, thịt bò hoặc thịt heo xay nhuyễn, đem trộn chung với bột mì, trứng, sữa, hành tây và gia vị (muối, tiêu,…). Sau đó sẽ được vo lại thành những viên tròn vừa ăn, đem chiên với mỡ heo hoặc mỡ bò để tăng thêm độ béo.
Frikadeller thường được phục vụ ăn cùng với bánh mì lúa mạch đen hay salad khoai tây. Ngoài ra, Frikadeller còn được mọi người thưởng thức như một loại topping phổ biến cho món Smorrebrod (cả nóng và lạnh).
8. Smorrebrod, Đan Mạch
Smorrebrod có thể sẽ khiến du khách liên tưởng ngay đến món Sushi độc đáo của người dân “xứ sở hoa anh đào”. Tuy nhiên, món ăn này được chế biến khá cầu kỳ.
Người ta sẽ sử dụng một lát bánh mì lúc mạch giòn rụm ở bên dưới, rồi phết một lớp bơ lên trên. Sau đó phủ thêm nhân thịt tôm sốt đỏ hồng, hỗn hợp pate béo ngậy, hoặc thịt Jambon mềm mịn,… cùng một số loại gia vị đặc trưng khác. Ngày nay, được người Đan Mạch chế biến Smorrebrod với rất nhiều loại nhân khác nhau.
9. Stjerneskud, Đan Mạch
Món Stjerneskud có cấu trúc tương tự như món Smørrebrød nhưng được đánh giá là có phần xa hoa hơn. Đây một trong những món salad được yêu thích nhất của người dân Đan Mạch. Đặc biệt là ở vùng Northern Jutland và các khu vực ven biển.
Stjerneskud gồm một lát bánh mì lúa mạch đen ăn kèm với phi lê cá chim chiên hoặc hấp, phủ thêm tôm, rau diếp, măng tây trắng và trứng cá muối từ Limfjord. Nếu có dịp thưởng thức món ăn này, đừng quên dùng thêm một ít chai bia lạnh và kết thúc với một ly Schnapps mát lạnh nhé!
10. Thịt tuần lộc, Phần Lan
Tuần lộc là một đặc sản mà chỉ ở Phần Lan mới tạo được điểm nhấn hương vị. Đây là một trong số những món ăn được người dân địa phương vô cùng ưu chuộng. Người dân nơi đây sử dụng thịt tuần lộc phổ biến như thịt lợn, thịt bò ở nước ta.
Về hương vị, thịt tuần lộc tương tự như thịt nai nhưng có độ dai, mềm và ngọt hơn. Có nhiều kiểu chế biến cho món ăn này, có thể chế biến tươi hoặc hun khói, sấy khô, ướp muối hoặc xào cùng gia vị rồi thưởng thức với khoai tây nghiền.
11. Kalakukko, Phần Lan
Chiếc bánh cá hấp dẫn và đặc sắc này là một món ăn truyền thống đến từ vùng Sanovia của Phần Lan. Bên trong chiếc bánh mì làm bằng bột lúa mạch đen to tròn là nhân đầy đặn từ thịt, cá,… Loại cá kalakukko sẽ xếp cùng với thịt ba chỉ, thịt xông khói và ướp muối. Người ta sẽ đem cả phần bột này đi nướng để tạo nên một chiếc bánh vừa thơm vừa đong đầy thức ăn. Thịt, cá sau khi thành phẩm có độ mềm và thơm, ăn cùng với bánh mì gion giòn đã tạo nên món ăn đặc sắc được nhiều người yêu thích.
12. Valkosipulikeitto, Phần Lan
Valkosipulikeitto là món súp tỏi truyền thống đặc biệt của ẩm thực Phần Lan. Món ăn này kết hợp giữa vị béo ngậy của kem và bơ với vị cay nhẹ, thơm nồng của tỏi.
Súp thường được dùng như món khai vị, đi kèm với vài lát bánh mì giòn để tăng thêm hương vị. Với tiết trời lạnh giá ở Phần Lan, một bát súp tỏi nóng hổi sẽ khiến thực khách cảm thấy ấm áp và dễ chịu hơn bao giờ hết.
13. Thịt cừu quay, Iceland
Những giống cừu của Iceland được đánh giá là thuần chủng hàng đầu trên thế giới, và được nuôi dưỡng trên những thảm cỏ xanh mượt tại đây một cách tự do từ thế kỷ IX. Với những yếu tố nuôi dưỡng hàng đầu như vậy, thịt cừu của Iceland mang hương vị đặc biệt và là một trong những nguyên liệu được yêu thích bậc nhất ở quốc gia Bắc Âu này.
Khi đi du lịch Iceland, du khách chắc chắn sẽ bắt gặp món đùi cừu quay ở các menu tại nhiều nhà hàng, từ sang trọng đến bình dân. Đó là bởi vì cách nấu thịt cừu truyền thống của người dân nơi đây là xây một lò quay giữ nhiệt ở dưới mặt đất và nấu thịt cừu trong đó nhiều giờ. Ngày nay, cách chế biến đó đã dễ dàng hơn rất nhiều nhờ sự xuất hiện của lò nướng.
14. Harðfiskur, Iceland
Harðfiskur là cá được phơi khô, thường được người dân Iceland ngày nay chọn làm giải pháp thay thế cho bỏng ngô hay khoai tây chiên đóng gói. Thông thường, Harðfiskur được làm từ cá tuyết nhưng những phiên bản làm từ cá êfin hay cá sói cũng không phải là hiếm.
Nhiều người Iceland ăn Harðfiskur mà không kèm một nguyên liệu phụ nào nhưng cũng có nhiều người cho rằng món ăn này sẽ mang hương vị tuyệt nhất khi ăn kèm với bơ.
15. Skyr, Iceland
Skyr là một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của người Iceland trong suốt hàng ngàn năm lịch sử. Đây là một sản phẩm làm từ sữa, với màu sắc, và hương vị gần giống với sữa chua Hy Lạp, nhưng ít ngậy và nhẹ nhàng hơn. Người Iceland rất ưa chuộng ăn Skyr cùng sữa, các loại dâu rừng hay hoa quả khác như một bữa sáng hoặc một bữa xế.
Ẩm thực Bắc Âu luôn có sức ảnh hưởng lớn đến văn hóa ẩm thực của thế giới. Các món ăn của vùng đất này đều sở hữu những nét đặc trưng và mùi vị đặc biệt khiến bao lữ khách “mê mẩn”. Du lịch Bắc Âu, ngoài việc khám phá thiên nhiên hùng vĩ, hãy dành thời gian để thưởng thức những món ăn nổi tiếng nơi đây nhé!