Nhật Bản không chỉ được biết đến với hoa anh đào, núi Phú Sĩ hay nền văn hóa đặc sắc, mà còn sở hữu nhiều mỹ danh đầy ý nghĩa được bạn bè quốc tế yêu mến. Mỗi tên gọi đều phản ánh vẻ đẹp thiên nhiên, lịch sử, bản sắc và tinh thần của đất nước mặt trời mọc, khiến Nhật Bản trở thành điểm đến đặc biệt trong mắt du khách khắp thế giới.
Nhật Bản là một quốc gia nằm ở khu vực Đông Á, được hình thành từ hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ trải dài trên Thái Bình Dương. Với bề dày lịch sử hơn hai nghìn năm, nơi đây sở hữu nền văn hóa đặc sắc, truyền thống lâu đời cùng sự phát triển vượt bậc về khoa học, công nghệ và kinh tế. Sự giao thoa hài hòa giữa những giá trị cổ truyền và nhịp sống hiện đại đã tạo nên một quốc gia vừa mang vẻ đẹp thanh bình, tinh tế, vừa luôn tiên phong trong đổi mới và sáng tạo.
Không chỉ nổi tiếng bởi cảnh quan thiên nhiên bốn mùa tươi đẹp, nền ẩm thực phong phú hay những thành phố hiện đại bậc nhất thế giới, Nhật Bản còn gây ấn tượng bởi ý thức cộng đồng, sự kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và lối sống đề cao sự chỉn chu trong từng chi tiết. Chính những nét đặc trưng ấy đã giúp quốc gia này trở thành điểm đến mơ ước của hàng triệu du khách và là nguồn cảm hứng đối với nhiều nền văn hóa trên thế giới.
Qua nhiều thế kỷ, Nhật Bản đã được bạn bè quốc tế ưu ái dành tặng nhiều mỹ danh khác nhau. Mỗi tên gọi không chỉ phản ánh vẻ đẹp thiên nhiên, vị trí địa lý hay những dấu ấn văn hóa đặc sắc, mà còn thể hiện sự ngưỡng mộ đối với bản sắc riêng biệt của đất nước này. Những mỹ danh ấy là kết tinh của lịch sử, truyền thống và những giá trị đã góp phần tạo nên hình ảnh một quốc gia thanh lịch, bền bỉ, sáng tạo và giàu bản sắc.
Hành trình khám phá những mỹ danh của Nhật Bản cũng chính là hành trình tìm hiểu về con người, văn hóa và tinh thần của một dân tộc đã gìn giữ thành công những giá trị truyền thống trong khi vẫn không ngừng vươn lên trở thành một trong những quốc gia phát triển hàng đầu thế giới. Mỗi tên gọi đều ẩn chứa một câu chuyện thú vị, giúp du khách hiểu rõ hơn vì sao Nhật Bản luôn giữ một vị trí đặc biệt trong trái tim của những người từng đặt chân đến cũng như trong mắt bạn bè quốc tế.
“Đất nước Mặt trời mọc”
Có lẽ trong số rất nhiều mỹ danh gắn liền với Nhật Bản, “Đất nước Mặt trời mọc” là tên gọi nổi tiếng và được biết đến rộng rãi nhất trên toàn thế giới. Danh xưng này không chỉ phản ánh vị trí địa lý của quốc gia nằm ở cực Đông Châu Á mà còn gắn liền với lịch sử, ngôn ngữ, tín ngưỡng và văn hóa lâu đời của người Nhật. Qua hàng nghìn năm hình thành và phát triển, hình ảnh Mặt Trời đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, hiện diện trong quốc hiệu, quốc kỳ, thần thoại và cả tinh thần dân tộc của xứ sở này.
Trước hết, xét trên phương diện địa lý, Nhật Bản là một quốc đảo nằm ở rìa phía đông của lục địa Châu Á, gồm hơn 14.000 hòn đảo lớn nhỏ trải dài trên Thái Bình Dương. Khi người dân ở nhiều quốc gia Đông Á vẫn còn chìm trong màn đêm, những tia nắng đầu tiên đã xuất hiện trên bầu trời Nhật Bản. Chính vì vậy, từ xa xưa, người Trung Hoa đã xem Nhật Bản là vùng đất nơi mặt trời bắt đầu xuất hiện mỗi ngày và gọi nơi đây là “vùng đất Mặt trời mọc”. Hình ảnh bình minh rực rỡ trên biển, phía sau những dãy núi và các ngôi đền cổ kính đã trở thành biểu tượng đặc trưng của đất nước này.
Không chỉ mang ý nghĩa địa lý, tên gọi “Đất nước Mặt trời mọc” còn bắt nguồn từ tín ngưỡng Thần đạo (Shinto) – tôn giáo bản địa lâu đời của Nhật Bản. Theo truyền thuyết được ghi chép trong các bộ sử cổ như Kojiki và Nihon Shoki, người Nhật tin rằng tổ tiên của dân tộc mình là Nữ thần Mặt Trời Amaterasu Ōmikami, vị thần tối cao cai quản bầu trời và ánh sáng. Amaterasu được xem là nguồn gốc của sự sống, mang đến ánh sáng, mùa màng và sự thịnh vượng cho nhân loại.
Theo truyền thống Hoàng gia Nhật Bản, Thiên hoàng đầu tiên – Hoàng đế Jimmu – được cho là hậu duệ trực tiếp của Nữ thần Amaterasu. Vì vậy, Hoàng gia Nhật Bản luôn được xem là dòng dõi thần thánh, còn hình ảnh mặt trời trở thành biểu tượng tối cao của quốc gia. Cho đến ngày nay, đền Ise Jingu, ngôi đền linh thiêng nhất của Nhật Bản, vẫn được xây dựng để thờ Nữ thần Amaterasu và là nơi diễn ra nhiều nghi lễ quan trọng của Hoàng gia.
Ý nghĩa của tên gọi này còn được thể hiện rất rõ trên quốc kỳ Nhật Bản. Lá cờ trắng với hình tròn đỏ ở chính giữa, gọi là “Hinomaru”, tượng trưng cho mặt trời đỏ đang tỏa sáng. Đây là một trong những lá cờ quốc gia đơn giản nhưng giàu ý nghĩa nhất thế giới, thể hiện niềm tự hào dân tộc cũng như mối liên hệ sâu sắc giữa đất nước Nhật Bản với hình ảnh mặt trời.
Về mặt ngôn ngữ học, quốc hiệu Nhật Bản cũng mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Tên nước được viết bằng chữ Kanji là “日本”, đọc là “Nihon” hoặc “Nippon”. Trong đó, chữ “日” (nichi/ni) có nghĩa là “Mặt trời” hoặc “ngày”, còn chữ “本” (hon/pon) mang nghĩa là “gốc”, “nguồn gốc” hay “khởi đầu”. Khi kết hợp lại, “日本” có nghĩa là “nguồn gốc của Mặt trời”, “nơi Mặt trời bắt đầu” hay “Mặt trời mọc”. Đây chính là nguồn gốc trực tiếp của tên gọi “Đất nước Mặt trời mọc” được sử dụng phổ biến ngày nay.
Trước khi quốc hiệu Nihon được sử dụng rộng rãi, người Nhật từng gọi đất nước mình là Yamato. Từ khoảng thế kỷ IV, Yamato là tên của chính quyền trung ương đầu tiên thống nhất phần lớn lãnh thổ Nhật Bản. Khi ấy, do chưa có hệ thống chữ viết riêng, người Nhật mượn chữ Hán để ghi âm tên nước.
Trong các thư tịch cổ của Trung Hoa, Nhật Bản từng được gọi là “倭国” (Nụy quốc), còn người Nhật được gọi là “倭人” (Nụy nhân). Chữ 倭 vốn mang hàm ý chỉ người có vóc dáng thấp bé, về sau còn xuất hiện trong cụm từ “倭寇” (Nụy khấu) để chỉ các toán cướp biển hoạt động ở vùng biển Đông Á thời Minh. Người Nhật cho rằng chữ này mang sắc thái miệt thị, không phản ánh đúng vị thế của dân tộc mình.
Chính vì vậy, họ đã thay thế bằng hai chữ “大和” (Đại Hòa) để biểu ký âm Yamato, đồng thời gửi gắm khát vọng về một đất nước hòa hợp, hùng mạnh và giàu bản sắc dân tộc. Đến đầu thế kỷ VII, dưới thời Hoàng tử Shōtoku và các Thiên hoàng kế tiếp, quốc hiệu “日本” (Nihon/Nippon) chính thức được sử dụng trong các văn kiện ngoại giao gửi sang nhà Tùy và nhà Đường. Từ đó, tên gọi này dần được cả thế giới biết đến và trở thành quốc hiệu chính thức của Nhật Bản cho đến ngày nay.
“Xứ Phù Tang”
Bên cạnh tên gọi “Đất nước Mặt trời mọc”, Nhật Bản còn được biết đến với mỹ danh đầy chất thơ là “Xứ Phù Tang”. Đây là một tên gọi cổ mang màu sắc huyền thoại, xuất phát từ những truyền thuyết phương Đông về nơi mặt trời xuất hiện mỗi buổi sớm.
Theo Từ điển song ngữ Nhật – Việt do Onochi Seiji biên soạn và xuất bản năm 1979, từ “Phù Tang” có ba ý nghĩa gồm: cây Mặt trời trong thần thoại, phương Đông và đất nước Mặt trời mọc (Nhật Bản).
Theo truyền thuyết cổ Trung Hoa, Phù Tang (扶桑) là một cây dâu thần khổng lồ mọc ở nơi cực Đông của thế giới, còn được gọi là Khổng Tang. Đây là loài cây linh thiêng xuất hiện trong nhiều tác phẩm cổ như Thuyết văn giải tự của Hứa Thận và Thập Châu Ký. Tương truyền, cây Phù Tang mọc giữa biển Biếc (Bích Hải), cao hàng nghìn trượng, tán cây rộng hàng nghìn trượng, có hai thân chung một gốc quấn lấy nhau. Chính trên ngọn cây này, mặt trời nghỉ ngơi trước khi bắt đầu hành trình chiếu sáng khắp nhân gian.
Theo truyền thuyết, mỗi buổi sáng, mặt trời sẽ từ cây Phù Tang mọc lên rồi di chuyển ngang bầu trời. Vì vậy, Phù Tang được xem là nơi khởi nguồn của ánh sáng và sự sống.
Do quốc hiệu “日本” mang ý nghĩa “nguồn gốc của Mặt trời”, người xưa đã đồng nhất Nhật Bản với vùng đất huyền thoại nơi cây Phù Tang sinh trưởng. Từ đó, cái tên “Xứ Phù Tang” ra đời và trở thành mỹ danh giàu chất văn chương dành cho Nhật Bản trong nhiều thế kỷ. Ngày nay, tên gọi này vẫn thường xuất hiện trong thơ ca, văn học, báo chí và các tác phẩm nghệ thuật khi nhắc đến vẻ đẹp cổ kính, thanh bình và giàu truyền thống của đất nước Nhật Bản.
“Xứ sở hoa anh đào”
Nếu mặt trời là biểu tượng của quốc gia thì hoa anh đào (Sakura) lại được xem là linh hồn của văn hóa Nhật Bản. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi đất nước này còn được biết đến với mỹ danh “Xứ sở hoa anh đào”.
Đối với người Nhật, hoa anh đào không chỉ đơn thuần là một loài hoa đẹp mà còn mang ý nghĩa triết lý rất sâu sắc. Những cánh hoa mềm mại, mong manh, nở rực rỡ trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng rơi xuống tạo nên hình ảnh tượng trưng cho vẻ đẹp thuần khiết, sự thanh cao và tính vô thường của cuộc sống. Chính vì “thoắt nở rồi thoắt tàn”, hoa anh đào còn nhắc nhở con người biết trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại và sống trọn vẹn với từng ngày đang có.
Trong lịch sử Nhật Bản, hoa anh đào còn gắn liền với tinh thần võ sĩ đạo (Bushidō). Các Samurai xem cuộc đời mình giống như những cánh hoa anh đào – nở rực rỡ, sống trọn vẹn với lý tưởng và sẵn sàng hy sinh khi cần thiết. Vì vậy, Sakura trở thành biểu tượng của lòng trung thành, danh dự và sự quả cảm.
Mặc dù không được chính thức công nhận là quốc hoa, nhưng hoa anh đào có vị trí đặc biệt trong đời sống người Nhật. Hình ảnh Sakura xuất hiện trên Kimono, tranh khắc gỗ, đồ gốm, bánh kẹo, trà, các họa tiết trang trí truyền thống, đồng xu 100 Yên và từng được sử dụng trên một số mẫu tiền giấy. Mỗi mùa xuân, hàng triệu người dân và khách du lịch lại tham gia lễ hội Hanami – phong tục ngắm hoa anh đào đã tồn tại hàng trăm năm, nơi mọi người cùng quây quần dưới những tán hoa để thưởng thức ẩm thực, trò chuyện và tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên.
Hoa anh đào xuất hiện trên khắp Nhật Bản, từ những công viên nổi tiếng, khuôn viên lâu đài, đền chùa cho đến ven sông, ven đường hay những vùng núi cao. Mùa hoa thường bắt đầu từ cuối tháng 1 ở khu vực Okinawa, sau đó dần tiến về phía bắc, nở rộ vào khoảng tháng 3-4 tại Tokyo, Kyoto, Osaka và kết thúc vào khoảng tháng 5 tại Hokkaido. Chính sự dịch chuyển này tạo nên “hành trình săn hoa anh đào” kéo dài nhiều tháng, thu hút hàng triệu khách quốc tế đến Nhật Bản mỗi năm.
“Đất nước hoa cúc”
Bên cạnh hoa anh đào, Nhật Bản còn được biết đến với một mỹ danh ít người nước ngoài để ý hơn là “Đất nước hoa cúc”. Nếu Sakura đại diện cho vẻ đẹp của thiên nhiên và văn hóa dân gian thì hoa cúc lại là biểu tượng của Hoàng gia, quyền lực và sự trường tồn của quốc gia.
Hoa cúc được du nhập vào Nhật Bản từ Trung Quốc cách đây hơn một nghìn năm và nhanh chóng trở thành loài hoa được tầng lớp quý tộc yêu thích. Đến thế kỷ XII, dưới triều đại của Thiên hoàng Go-Toba, hình ảnh hoa cúc 16 cánh được lựa chọn làm họa tiết trang trí trên nhiều vật dụng của Hoàng gia và sau đó trở thành Ấn Hoàng gia (Imperial Seal of Japan).
Cho đến ngày nay, hoa cúc 16 cánh vẫn là biểu tượng chính thức của Hoàng gia Nhật Bản và được sử dụng trên quốc huy Hoàng gia, hộ chiếu Nhật Bản, huân chương cao quý nhất của quốc gia là Huân chương Hoa Cúc, cùng nhiều công trình và nghi lễ mang tính biểu tượng. Đối với người Nhật, hoa cúc tượng trưng cho sự cao quý, trường thọ, hạnh phúc, ánh sáng và sự thịnh vượng. Hằng năm, nhiều địa phương còn tổ chức các lễ hội hoa cúc với hàng nghìn tác phẩm nghệ thuật được tạo hình công phu, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan.
Dù được gọi là “Đất nước Mặt trời mọc”, “Xứ Phù Tang”, “Xứ sở hoa anh đào” hay “Đất nước hoa cúc”, mỗi mỹ danh đều phản ánh một khía cạnh đặc biệt trong lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc Nhật Bản. Từ những truyền thuyết cổ xưa, tín ngưỡng Thần đạo, biểu tượng Hoàng gia cho đến vẻ đẹp thiên nhiên bốn mùa, tất cả đã góp phần tạo nên một đất nước vừa hiện đại, phát triển hàng đầu thế giới, vừa gìn giữ trọn vẹn những giá trị truyền thống hàng nghìn năm tuổi.
Không chỉ hấp dẫn bởi cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp, những thành phố hiện đại, nền ẩm thực tinh tế hay các lễ hội đặc sắc, Nhật Bản còn mang đến cho du khách cơ hội khám phá chiều sâu văn hóa, lịch sử và tinh thần dân tộc được lưu giữ qua từng ngôi đền, khu phố cổ, khu vườn và mỗi mùa hoa nở. Hãy đồng hành cùng Viet Viet Tourism trong hành trình du lịch Nhật Bản để tận mắt chiêm ngưỡng vẻ đẹp của “Đất nước Mặt trời mọc” và trải nghiệm những giá trị văn hóa độc đáo đã làm say lòng hàng triệu khách trên khắp thế giới!